Tham vấn y khoa: BSCKI Lý Thị Mỹ Dung – Giám đốc Chuyên môn Phòng khám Gan Tâm Đức.
Nhiều người biết nhịn tiểu hại thận, dễ viêm đường tiểu hay sỏi thận. Điều đó đúng. Nhưng ít ai nghĩ tới chuyện: khi thận “kẹt việc”, gan sẽ phải đứng ra làm thay. Gan vốn đã là cơ quan làm việc nhiều, nếu cứ bị dồn thêm phần không đáng có, thì chuyện xuống sức chỉ là sớm hay muộn.
1. Gan và thận: hai khâu trong cùng một dây chuyền
“Gan và thận hoạt động theo dây chuyền. Gan xử lý chất độc trước, thận có nhiệm vụ đưa ra ngoài. Nếu khâu thận bị nghẽn do nhịn tiểu, chất thải sẽ quay lại và gan phải xử lý lại từ đầu.” — BSCKI Lý Thị Mỹ Dung
Có thể hình dung đơn giản thế này:
- Tại gan: Gan xử lý Amoniac (rất độc) thành Ure (ít độc hơn).
- Qua máu: Ure theo dòng máu đi đến thận.
- Tại thận: Thận lọc Ure, đưa vào nước tiểu, chứa trong bàng quang để chờ đi tiểu.
Khi bạn nhịn tiểu, giống như rác đã đem ra cửa nhưng không ai mang đi đổ. Rác không biến mất, mà chỉ quay lại trong nhà.
2. Vì sao nhịn tiểu làm gan phải làm việc nhiều hơn?
Khi nước tiểu bị giữ lại quá lâu, thường xảy ra hai chuyện chính:
Độc tố ngấm ngược vào máu
Bàng quang không phải là cái bình kín hoàn toàn. Khi căng lâu, một phần chất thải và vi khuẩn có thể thấm ngược vào máu. Máu này lại quay về gan.
Hệ quả: Gan vừa xử lý xong một vòng, lại phải xử lý thêm vòng nữa. Lâu ngày, tế bào gan giống như người làm tăng ca liên tục: dễ mệt, men gan tăng và khả năng thải độc giảm.
Tăng gánh nặng viêm nhiễm
Nước tiểu ứ đọng là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Khi có viêm nhiễm, gan phải tham gia điều phối phản ứng viêm và miễn dịch. Đây là phần việc “đáng lẽ không cần”, nhưng gan vẫn phải gánh nếu bạn thường xuyên nhịn tiểu.
3. Thời điểm nhịn tiểu gây hại nhiều nhất
Nhịn tiểu lúc nào cũng không tốt, nhưng buổi sáng sau khi ngủ dậy là thời điểm dễ gây hại nhất.
- Lý do: Ban đêm là lúc gan hoạt động mạnh để xử lý chất độc tích tụ trong ngày. Sáng sớm, nước tiểu thường đậm đặc nhất.
- Nếu cố nhịn: Chẳng khác nào giữ lại “nước thải đậm đặc” trong người, làm tăng khả năng độc tố ngấm ngược vào máu.
4. Những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chịu áp lực
Nếu bạn hay nhịn tiểu và thấy các dấu hiệu sau, nên xem lại thói quen sinh hoạt:
- Nước tiểu sẫm màu, mùi nặng dù uống nước không ít.
- Sáng ngủ dậy thấy mệt, uể oải.
- Da dễ nổi mụn, ngứa.
- Cảm giác lâm râm vùng thắt lưng hoặc hạ sườn phải.
Lời khuyên từ Gan Tâm Đức
Để gan và thận đỡ vất vả hơn, Bác sĩ Dung khuyên bà con:
- Đi tiểu ngay khi có nhu cầu: Đừng cố nhịn cho xong việc.
- Sáng ngủ dậy nên đi tiểu trước tiên: Đây là việc nhỏ nhưng rất có lợi.
- Uống đủ nước: Giúp nước tiểu loãng hơn, giảm áp lực cho gan và thận.
- Kiểm tra định kỳ: Người thường xuyên phải nhịn tiểu nên theo dõi chức năng gan và thận đều đặn.
Về Tác giả: Bác sĩ CKI Lý Thị Mỹ Dung
Với gần 40 năm kinh nghiệm, BS CKI Lý Thị Mỹ Dung là một trong những chuyên gia hàng đầu về Tiêu hóa - Gan mật tại TP. Hồ Chí Minh. Bác sĩ Dung nguyên là Trưởng khoa Tiêu hóa – Gan mật tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Hiện nay, bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Gan Tâm Đức, chuyên thăm khám và điều trị các bệnh lý về gan, đặc biệt là viêm gan virus.
Xem hồ sơ chi tiết của bác sĩ »
