Mất ngủ khá thường gặp ở người bệnh viêm gan B mạn tính. Nhiều người lo rằng mất ngủ là dấu hiệu virus HBV đang gây tổn thương gan hoặc cơ thể. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện có cho thấy bản thân virus viêm gan B, khi chưa gây biến chứng, hiếm khi trực tiếp gây mất ngủ. Tình trạng mất ngủ có thể liên quan đến các yếu tố đi kèm với bệnh gan tiến triển. Bài viết dưới đây phân tích cơ chế, cách nhận biết mức độ đáng lo và hướng cải thiện giấc ngủ an toàn cho gan.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ y văn hiện hành tại thời điểm biên soạn, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa.
BSCKI Lý Thị Mỹ Dung
Chuyên khoa Gan mật • 40+ năm kinh nghiệm lâm sàng
Viêm gan B và mất ngủ: mối liên hệ thực sự là gì?
Mất ngủ khá thường gặp ở người viêm gan B mạn. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới dạng khó vào giấc, thức giấc nhiều lần trong đêm, dậy quá sớm hoặc ngủ không sâu khiến cơ thể mệt mỏi vào ngày hôm sau. Nghiên cứu của Zhao và cộng sự (2021) trên 689 bệnh nhân bệnh gan liên quan HBV tại Trung Quốc ghi nhận 69,5% có ít nhất một dạng mất ngủ trong tháng trước đó, nhưng chỉ 4,8% được điều trị. Một nghiên cứu khác tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội (Nguyen và cộng sự, 2025) ghi nhận 56% bệnh nhân viêm gan B có chất lượng giấc ngủ kém theo thang điểm Pittsburgh (PSQI — thang điểm chuyên dùng để đánh giá chất lượng giấc ngủ), với tỷ lệ cao hơn ở người trên 40 tuổi.
Tuy nhiên, những số liệu này cho thấy mất ngủ và chất lượng giấc ngủ kém thường gặp ở người bệnh viêm gan B, chứ chưa chứng minh virus là nguyên nhân trực tiếp. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này có thể liên quan đến các yếu tố đi kèm với việc sống chung với bệnh gan mạn tính. Phần tiếp theo sẽ làm rõ những cơ chế có thể giải thích mối liên hệ này.
Vì sao viêm gan B có thể liên quan đến mất ngủ (cơ chế)
Một nghiên cứu đoàn hệ (cohort study) công bố trên Frontiers in Medicine (Lin và cộng sự, 2022) đã so sánh chất lượng giấc ngủ giữa người nhiễm HBV, người nhiễm HCV và người khỏe mạnh, sau khi loại trừ các yếu tố gây nhiễu như trầm cảm, lo âu và ngưng thở khi ngủ. Kết quả cho thấy không có khác biệt có ý nghĩa thống kê về triệu chứng mất ngủ giữa ba nhóm. Điều này cho thấy khi viêm gan B chưa gây biến chứng gan nặng, bản thân virus dường như không đủ để trực tiếp gây mất ngủ.
Vậy vì sao nhiều người bệnh vẫn mất ngủ? Khi chức năng gan suy giảm đáng kể, một số cơ chế có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ:
- Trục chuyển hóa – thần kinh trung ương: gan khỏe mạnh chuyển hóa amoniac (chất độc thần kinh sinh ra từ quá trình tiêu hóa đạm) thành urê để thận đào thải. Khi gan xơ hóa (gan bị tổn thương lâu ngày dẫn đến sẹo hóa), khả năng này suy giảm, khiến amoniac tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến hoạt động của não. Nghiên cứu của Bersagliere và cộng sự (2012, Hepatology) truyền ammoniac vào máu bệnh nhân xơ gan và ghi nhận thay đổi rõ rệt trên điện não đồ giấc ngủ — giảm sóng delta (giai đoạn ngủ sâu) và giảm khả năng phục hồi của giấc ngủ. Đây là bằng chứng cơ chế rõ ràng nhất hiện có, nhưng chỉ áp dụng ở bệnh nhân xơ gan, không phải viêm gan B chưa biến chứng.
- Trục ứ mật – da: một số bệnh nhân có tình trạng ứ mật (mật không lưu thông bình thường khiến muối mật ứ trong máu), gây ngứa da dữ dội và thường nặng hơn vào ban đêm. Điều này có thể khiến người bệnh khó vào giấc hoặc thức giấc giữa đêm.
- Trục nội tiết – nhịp sinh học: gan cũng tham gia chuyển hóa một phần melatonin và cortisol — hai hormone điều hòa nhịp thức – ngủ. Một số tài liệu cho rằng khi chức năng gan suy giảm đáng kể, quá trình này có thể bị ảnh hưởng, nhưng bằng chứng trực tiếp trên người hiện còn hạn chế hơn nhiều so với hai cơ chế trên.
Như vậy, mối liên hệ giữa viêm gan B và mất ngủ phụ thuộc nhiều vào tình trạng gan cũng như các yếu tố đi kèm. Những nguyên nhân thường gặp sẽ được xem xét cụ thể ở phần tiếp theo.
Những nguyên nhân thường gặp
- Yếu tố tâm lý (lo âu, trầm cảm): theo nghiên cứu của Zhao và cộng sự (2021), trầm cảm là yếu tố liên quan mạnh nhất đến mất ngủ ở nhóm bệnh nhân này — mạnh hơn cả mức độ tổn thương gan. Lo lắng về nguy cơ xơ gan, ung thư gan hoặc kỳ thị xã hội đều có thể góp phần.
- Ngứa da do ứ mật: tình trạng này thường nặng hơn về đêm, làm gián đoạn giấc ngủ.
- Tác dụng phụ của thuốc kháng virus: tenofovir được liệt kê có thể gây mất ngủ, dù tần suất không được xác định rõ trong một số nguồn. Entecavir được ghi nhận gây mất ngủ với tần suất khoảng 1–10% theo một số tờ hướng dẫn thuốc. Interferon có thể gây mất ngủ, lo âu và trầm cảm rõ rệt, đôi khi nghiêm trọng. Nhìn chung, mất ngủ do thuốc không phải tác dụng phụ phổ biến ở đa số người dùng.
- Hội chứng não gan (biến chứng thần kinh do độc tố tích tụ trong máu ảnh hưởng đến não, thường gặp ở người xơ gan): đây là nguyên nhân nghiêm trọng nhất trong các nguyên nhân được nêu, liên quan trực tiếp đến tăng ammoniac máu.
- Nguyên nhân không liên quan đến gan: mất ngủ nguyên phát do stress, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (thường gặp ở người béo phì, ngáy to) hoặc thói quen sinh hoạt như dùng caffeine muộn, dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ.
Bác sĩ đánh giá nguyên nhân mất ngủ ở người viêm gan B như thế nào
Khi người bệnh viêm gan B than mất ngủ, bác sĩ chuyên khoa Gan mật thường xem xét đồng thời nhiều nhóm chỉ số:
- Mức độ tổn thương tế bào gan đang hoạt động: ALT (men gan phản ánh tổn thương tế bào gan) là chỉ số nhạy nhất. Ngưỡng thường dùng trong thực hành là giới hạn trên bình thường (ULN) khoảng 40 U/L. ALT dưới 2 lần ULN (dưới 80 U/L) hầu như không gây triệu chứng toàn thân, kể cả mất ngủ. Mức 2–5 lần ULN (80–200 U/L) là vùng cần đánh giá kỹ hơn, còn trên 5 lần ULN (trên 200 U/L) thường đi kèm mệt mỏi, ăn kém và đôi khi mất ngủ do bệnh cảnh cấp. Diễn tiến theo thời gian cũng quan trọng — một lần xét nghiệm tăng đơn lẻ không nói lên nhiều và thường cần theo dõi lại sau 3–6 tháng.
- Tỷ lệ AST/ALT: ở viêm gan virus, ALT thường cao hơn AST (tỷ lệ dưới 1). Khi tỷ lệ này đảo ngược, đặc biệt vượt 1,2–1,5, đây là dấu hiệu gợi ý xơ hóa gan tiến triển, cần đánh giá thêm.
- Chức năng tổng hợp của gan: bilirubin toàn phần, albumin và tỷ lệ prothrombin/INR (chỉ số phản ánh khả năng đông máu, gián tiếp cho biết chức năng gan) giúp đánh giá chức năng gan. Khi bilirubin vượt 2 mg/dL, albumin dưới 3,5 g/dL hoặc INR trên 1,2 (ở người không dùng thuốc chống đông), đây là dấu hiệu chức năng gan suy giảm đáng kể.
- Mức độ xơ hóa gan: chỉ số FIB-4 (công thức tính từ tuổi, men gan và số lượng tiểu cầu) và FibroScan (kỹ thuật đo độ đàn hồi gan không xâm lấn) được dùng để đánh giá xơ hóa. FIB-4 dưới 1,3 cho thấy khả năng xơ hóa tiến triển thấp; trên 2,67 gợi ý xơ hóa đáng kể. FibroScan trên 12 kPa thường tương ứng xơ gan, và trên 20 kPa gợi ý nguy cơ tăng áp lực tĩnh mạch cửa cao — ngưỡng thường dùng để cân nhắc tầm soát giãn tĩnh mạch thực quản. Tiểu cầu dưới 150.000/mm³ cũng là dấu hiệu gợi ý tăng áp lực tĩnh mạch cửa, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ.
- Giai đoạn bệnh theo HBeAg và HBV DNA (tải lượng virus): hai chỉ số này giúp xác định người bệnh đang ở thể mang virus không hoạt động hay viêm gan đang hoạt động cần điều trị, theo hướng dẫn AASLD/IDSA (2025) và WHO (2024).
- Yếu tố tâm lý – giấc ngủ: thang điểm lo âu – trầm cảm (GAD-7, PHQ-9) và thang điểm chất lượng giấc ngủ Pittsburgh (PSQI).
- Khi nghi ngờ hội chứng não gan: có thể định lượng ammoniac máu, dù chỉ số này không phải lúc nào cũng tương quan chặt với mức độ triệu chứng thần kinh — bệnh não gan chủ yếu vẫn là chẩn đoán lâm sàng.
Trong thực tế, cùng một triệu chứng “mất ngủ” có thể xuất hiện trong những bối cảnh rất khác nhau. Một người mang virus ở thể không hoạt động — ALT và AST trong giới hạn bình thường, HBV DNA dưới ngưỡng phát hiện, FibroScan dưới 5 kPa — nếu có mất ngủ thì nguyên nhân gần như chắc chắn không đến từ gan. Ngược lại, một người đã xơ gan nhiều năm với AST cao hơn ALT rõ rệt, bilirubin và tiểu cầu bất thường, FibroScan trên 20 kPa và ammoniac máu tăng, nếu xuất hiện mất ngủ kèm run tay hay lú lẫn, đó là dấu hiệu bệnh não gan thực sự cần nhập viện.
Vì vậy, ý nghĩa của mất ngủ chỉ có thể được đánh giá khi đặt cùng kết quả xét nghiệm và tình trạng bệnh cụ thể của từng người.
Dấu hiệu và chỉ số nào cần chú ý khi mất ngủ?
| Dấu hiệu / Chỉ số | Ý nghĩa có thể |
|---|---|
| Mất ngủ đơn thuần, không kèm triệu chứng gan | Thường không liên quan trực tiếp đến gan; có thể là mất ngủ nguyên phát hoặc stress tâm lý |
| Mất ngủ kèm ngứa da về đêm | Có thể liên quan đến ứ mật (tăng muối mật trong máu) |
| Mất ngủ mới xuất hiện sau khi bắt đầu hoặc đổi thuốc kháng virus | Có thể là tác dụng phụ của thuốc, đặc biệt interferon |
| Mất ngủ kèm buồn chán, mất hứng thú, giảm tập trung | Có thể là trầm cảm/lo âu đồng mắc — yếu tố liên quan mạnh nhất với mất ngủ ở người bệnh HBV |
| ALT dưới 2 lần ULN (dưới 80 U/L) | Hầu như không gây triệu chứng toàn thân, kể cả mất ngủ |
| Tỷ lệ AST/ALT đảo ngược, đặc biệt trên 1,2–1,5 | Gợi ý xơ hóa gan tiến triển, cần đánh giá thêm |
| FibroScan trên 12 kPa hoặc FIB-4 trên 2,67 | Gợi ý xơ gan hoặc xơ hóa đáng kể |
| Tiểu cầu dưới 150.000/mm³ | Gợi ý tăng áp lực tĩnh mạch cửa, dù chưa có triệu chứng rõ |
| Đảo ngược chu kỳ ngủ – thức, kèm run tay (asterixis) hoặc lú lẫn nhẹ | Dấu hiệu hội chứng não gan — cần đánh giá y tế khẩn cấp |
Khi nào có thể theo dõi, khi nào cần khám sớm, khi nào cần đến viện ngay
- Có thể theo dõi tại nhà: mất ngủ thoáng qua vài ngày do stress hoặc thay đổi lịch sinh hoạt, không kèm triệu chứng gan. Có thể ưu tiên các biện pháp an toàn cho gan như giữ giờ ngủ – thức cố định, tránh caffeine sau 14 giờ, kiêng rượu bia hoàn toàn, giữ phòng ngủ tối và mát, hạn chế thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ. Liệu pháp hành vi nhận thức cho mất ngủ (CBT-I — phương pháp trị liệu tâm lý giúp thay đổi thói quen và suy nghĩ gây mất ngủ) được xem là điều trị đầu tay cho mất ngủ mạn tính theo hướng dẫn của Hội Y học Giấc ngủ châu Âu (Riemann và cộng sự, 2023), đồng thời là lựa chọn an toàn nhất cho gan vì không dùng thuốc.
- Nên đánh giá sớm (trong vài ngày đến 1–2 tuần): mất ngủ kéo dài trên 2 tuần hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hàng ngày; mất ngủ kèm ngứa da do ứ mật không cải thiện dù đã dưỡng ẩm và tránh nước nóng; mất ngủ xuất hiện sau khi bắt đầu hoặc đổi thuốc kháng virus; hoặc mất ngủ kèm buồn chán, mất hứng thú kéo dài — cần sàng lọc trầm cảm/lo âu. Nếu đang cân nhắc dùng melatonin hoặc kháng histamin để hỗ trợ giấc ngủ, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước vì cả hai đều được chuyển hóa một phần qua gan.
- Cần đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi cấp cứu 115: đảo ngược chu kỳ ngủ – thức (ngủ ngày, tỉnh táo bất thường ban đêm); run tay khi duỗi thẳng hai tay (asterixis); lú lẫn nhẹ, nói nhầm giờ giấc hoặc gọi sai tên người thân; vàng da/vàng mắt tăng nhanh trong vài ngày kèm nước tiểu sẫm màu; nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen; trướng bụng nhanh, phù chân; sốt kèm vàng da. Những dấu hiệu này không phải biểu hiện của viêm gan B đơn thuần mà là của xơ gan mất bù hoặc bệnh não gan — cần được xử lý y tế khẩn cấp, thay vì chỉ tập trung cải thiện giấc ngủ.
Một nguyên tắc quan trọng cho người viêm gan B là không tự ý dùng thuốc an thần hoặc thuốc ngủ không kê đơn (như diphenhydramine, doxylamine), đặc biệt nhóm benzodiazepin (seduxen, stilnox). Hầu hết các thuốc này đều được chuyển hóa qua gan. Khi gan đã suy yếu, thuốc có thể tích tụ, làm tăng nguy cơ buồn ngủ kéo dài ban ngày, lú lẫn hoặc khởi phát bệnh não gan. Vì vậy, nhóm thuốc này chỉ nên dùng khi có chỉ định và sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa. Trong nhiều trường hợp, cải thiện giấc ngủ gắn với việc kiểm soát tốt bệnh nền và xử lý yếu tố tâm lý đi kèm hơn là chỉ lựa chọn một loại thuốc ngủ.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao viêm gan B có thể khiến người bệnh mất ngủ về đêm?
Người bệnh viêm gan B có thể mất ngủ do nhiều yếu tố đi kèm với bệnh gan, gồm ngứa da do ứ mật gây khó chịu về đêm, tác dụng phụ của một số thuốc kháng virus, áp lực tâm lý khi sống chung với bệnh mạn tính và, ở giai đoạn xơ gan tiến triển, tình trạng tăng ammoniac máu ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương. Bản thân virus, khi chưa gây biến chứng, không được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp.
Tôi bị viêm gan B nhưng ngủ rất tốt, hoàn toàn không mất ngủ — vậy có phải bệnh của tôi đang ổn định?
Ngủ tốt không đồng nghĩa bệnh đang ổn định. Viêm gan B mạn thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, kể cả khi men gan đang tăng nhẹ hoặc xơ hóa đang tiến triển — cảm giác chủ quan không phải tiêu chuẩn theo dõi đáng tin cậy. Bạn vẫn cần xét nghiệm định kỳ: men gan mỗi 3–6 tháng, HBV DNA mỗi 6–12 tháng tùy giai đoạn và đánh giá xơ hóa bằng FibroScan hoặc FIB-4 mỗi 1–2 năm.
Mất ngủ có phải là dấu hiệu gan tôi đang suy không?
Không nhất thiết. Mất ngủ đơn thuần, đặc biệt khi đi kèm lo âu hoặc căng thẳng, thường không chỉ điểm suy gan. Mức độ đáng lo tăng lên khi mất ngủ đi kèm đảo ngược chu kỳ ngủ – thức, run tay hoặc lú lẫn; khi đó cần đến cơ sở y tế trong ngày. Nếu chỉ mất ngủ đơn thuần, không kèm dấu hiệu thần kinh nào, có thể sắp xếp khám theo lịch định kỳ như bình thường.
Tôi có thể tự mua thuốc ngủ không kê đơn để dùng không?
Không nên tự ý dùng. Hầu hết thuốc ngủ không kê đơn (như diphenhydramine, doxylamine) đều được chuyển hóa qua gan. Ở người có tổn thương gan, thuốc có thể tích tụ, gây buồn ngủ kéo dài vào ban ngày và tăng nguy cơ lú lẫn, đặc biệt ở người trên 60 tuổi. Nhóm benzodiazepin (seduxen, stilnox) càng cần tránh tự ý sử dụng vì nguy cơ khởi phát bệnh não gan ở người đã xơ gan. Nếu đã thử vệ sinh giấc ngủ mà không cải thiện sau 2–3 tuần, hãy hỏi bác sĩ thay vì tự mua thuốc.
Melatonin có an toàn cho người bệnh gan không?
Chưa có đủ dữ liệu để khẳng định chắc chắn. Melatonin được chuyển hóa một phần qua gan. Một số nghiên cứu nhỏ cho thấy an toàn ở liều thấp (khoảng 1–3 mg) trên người bệnh gan nhẹ, nhưng chưa có nghiên cứu đủ lớn trên bệnh nhân xơ gan hoặc suy gan. Nếu muốn thử, nên thảo luận với bác sĩ chuyên khoa trước và không tự dùng dài ngày.
Khi nào tôi nên đi khám vì mất ngủ?
Nên đi khám nếu mất ngủ kéo dài trên 2 tuần, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hàng ngày, đi kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào đã nêu ở phần trên (run tay, lú lẫn, đảo ngược chu kỳ ngủ – thức, vàng da tăng nhanh…) hoặc xuất hiện trong thời gian bạn đang dùng thuốc kháng virus và nghi ngờ thuốc là nguyên nhân.
Tôi uống thuốc nam “mát gan, giải độc” để dễ ngủ hơn — có an toàn không?
Cần thận trọng. Nhiều sản phẩm thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng quảng cáo “giải độc gan” không công bố đầy đủ thành phần và một số có thể gây độc cho gan — đây được ghi nhận là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan do thuốc tại khu vực châu Á. Ở người đã viêm gan B, dùng thêm các chế phẩm không rõ nguồn gốc có thể làm tăng men gan và đẩy nhanh tiến triển xơ hóa, từ đó làm tình trạng bệnh và mất ngủ thêm khó kiểm soát. Nếu đang dùng bất kỳ sản phẩm nào, hãy mang theo đến buổi khám để bác sĩ xem xét.
Tôi lo lắng nhiều về bệnh, có nên gặp chuyên gia tâm lý không?
Đây là một lựa chọn đáng cân nhắc. Theo nghiên cứu của Zhao và cộng sự (2021), trầm cảm là yếu tố liên quan mạnh nhất đến mất ngủ ở bệnh nhân bệnh gan liên quan HBV — mạnh hơn cả mức độ tổn thương gan. Nếu mất ngủ đi kèm mất hứng thú, giảm tập trung hoặc cảm giác vô vọng kéo dài trên 2 tuần, gặp chuyên gia tâm lý có thể là một can thiệp có bằng chứng. Ở nhiều người, điều trị lo âu – trầm cảm cải thiện giấc ngủ hiệu quả hơn cả thuốc ngủ.
Kết luận
Viêm gan B không đồng nghĩa với mất ngủ do virus gây ra. Khi chưa có biến chứng, bản thân HBV hiếm khi được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp; tình trạng mất ngủ có thể liên quan đến yếu tố tâm lý, ứ mật, thuốc, bệnh gan tiến triển hoặc những nguyên nhân không liên quan đến gan.
Điều cần quan tâm là bối cảnh đi kèm. Mất ngủ đơn thuần chưa đủ để kết luận gan đang suy, trong khi run tay, lú lẫn hoặc đảo ngược chu kỳ ngủ – thức có thể là dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp. Ngược lại, ngủ tốt cũng không có nghĩa viêm gan B đang ổn định.
Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào giấc ngủ để đánh giá tình trạng bệnh, hãy đặt triệu chứng này cùng kết quả xét nghiệm, tình trạng gan, thuốc đang dùng và các dấu hiệu đi kèm. Đây mới là cơ sở để xác định khi nào có thể theo dõi, khi nào nên đánh giá sớm và khi nào cần đến cơ sở y tế ngay.
Nếu bạn còn băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình hoặc chưa rõ nên theo dõi như thế nào, việc trao đổi sớm với bác sĩ có thể giúp làm rõ vấn đề và tránh bỏ sót những yếu tố quan trọng.
Bạn có thể chủ động trao đổi để được định hướng phù hợp với tình trạng cụ thể, thay vì chỉ dựa vào thông tin chung.
💬 Trao đổi Zalo cùng BSCKI Lý Thị Mỹ Dung
Về Tác giả: Bác sĩ CKI Lý Thị Mỹ Dung
Với gần 40 năm kinh nghiệm, BS CKI Lý Thị Mỹ Dung là một trong những chuyên gia hàng đầu về Tiêu hóa - Gan mật tại TP. Hồ Chí Minh. Bác sĩ Dung nguyên là Trưởng khoa Tiêu hóa – Gan mật tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Hiện nay, bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Gan Tâm Đức, chuyên thăm khám và điều trị các bệnh lý về gan, đặc biệt là viêm gan virus.
Xem hồ sơ chi tiết của bác sĩ »🔍 Tài liệu tham khảo & Kiểm chứng chuyên môn
- Bộ Y tế Việt Nam. Quyết định 1740/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị viêm gan vi rút B”. 2026. https://kcb.vn/upload/2005611/20260617/BYT__QD_ban_hanh_HDCDT_viem_gan_vi_rut_B_-_final_2_signed_8c1b5.pdf
- AASLD/IDSA. Practice Guideline on Treatment of Chronic Hepatitis B. Hepatology, 2025. https://journals.lww.com/10.1097/HEP.0000000000001549
- World Health Organization. Guidelines for the Prevention, Diagnosis, Care and Treatment for People with Chronic Hepatitis B Infection. 2024. https://www.who.int/publications/i/item/9789240090903
- European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on the Management of Hepatitis B Virus Infection. Journal of Hepatology, 2025. https://doi.org/10.1016/j.jhep.2025.03.018
- Lin SJ, Tang SCJ, Lee YC, et al. Lack of Direct Association Between Viral Hepatitis and Sleep Disturbances. Frontiers in Medicine, 2022;9:951762. https://www.frontiersin.org/journals/medicine/articles/10.3389/fmed.2022.951762/full
- Zhao J, Liu M, Ungvari GS, et al. Prevalence and Clinical Correlates of Insomnia Symptoms and Their Association with Quality of Life in Chinese Patients with HBV-Related Liver Disease. PeerJ, 2021;9:e10956. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33665033/
- Bersagliere A, Radua
