BSCKI Lý Thị Mỹ Dung – Giám đốc Chuyên môn Phòng khám Gan Tâm Đức (Nguyên Trưởng khoa Tiêu hóa – Gan mật BV Nguyễn Tri Phương) chia sẻ: trong thực tế thăm khám, rất nhiều người chỉ phát hiện bệnh gan khi đã xuất hiện biến chứng, do trước đó chủ quan hoặc không nhận ra những dấu hiệu ban đầu.
Gan làm việc liên tục mỗi ngày để lọc máu và xử lý các chất đi vào cơ thể. Do gan ít gây đau ở giai đoạn sớm, nhiều người chỉ đi khám khi da đã vàng, bụng trướng hoặc sức khỏe giảm sút rõ rệt. Hiểu đúng các bệnh gan mật thường gặp sẽ giúp mỗi người chủ động theo dõi và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
1. Điểm danh 7 bệnh gan mật phổ biến: Góc nhìn chuyên sâu
“Trong hơn 40 năm làm nghề, điều khiến tôi trăn trở nhất không phải là những ca bệnh khó, mà là những ca bệnh đến muộn. Bệnh gan không ‘đánh úp’ chúng ta bất ngờ. Nó luôn âm thầm tiến triển suốt nhiều năm. Chỉ khi hiểu đúng và đủ, chúng ta mới có thể chặn đứng biến chứng.” — BSCKI Lý Thị Mỹ Dung
Dưới đây là 07 bệnh gan mật thường gặp nhất, được hệ thống hóa thành 04 nhóm bệnh lý chính, chiếm hơn 90% số ca bệnh gan mật tại Việt Nam hiện nay.
Nhóm 1: Viêm gan virus
Đây là nhóm bệnh nguy hiểm hàng đầu, nguyên nhân chính dẫn đến xơ gan và ung thư gan. Virus không chỉ gây viêm đơn thuần, mà còn có khả năng “cài cắm” và tồn tại lâu dài trong tế bào gan.
- Viêm gan B và Viêm gan C (mạn tính):
Hai bệnh lý nguy hiểm nhất trong nhóm viêm gan virus. Người bệnh có thể sống hoàn toàn không triệu chứng suốt 10–20 năm. Khi virus hoạt hóa, tổn thương gan diễn tiến nhanh, dẫn đến xơ gan và ung thư gan nếu không được theo dõi và điều trị đúng. - Viêm gan A và Viêm gan E (cấp tính):
Lây truyền qua đường ăn uống không đảm bảo vệ sinh. Bệnh thường khởi phát rầm rộ với sốt, mệt mỏi, vàng da rõ. Tin tốt là đa số người bệnh có thể tự khỏi hoàn toàn nếu được chăm sóc đúng, không để lại viêm gan mạn. - Viêm gan D:
Là virus “ký sinh”, chỉ xuất hiện ở người đã nhiễm viêm gan B. Khi đồng nhiễm B + D, tốc độ phá hủy gan diễn ra nhanh và nặng hơn rất nhiều so với viêm gan B đơn thuần.
Nhóm 2: Gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ không đơn giản là “mỡ trong gan”. Đây là bệnh lý chuyển hóa và cũng là điểm khởi đầu của nhiều tổn thương gan nghiêm trọng.
Bệnh tiến triển theo 3 giai đoạn liên tiếp:
- Gan nhiễm mỡ đơn thuần: Mỡ tích tụ >5% trọng lượng gan, chưa gây viêm. Giai đoạn này hoàn toàn có thể đảo ngược.
- Viêm gan thoái hóa mỡ (MASH): Mỡ bị oxy hóa gây viêm và phá hủy tế bào gan.
- Xơ hóa gan: Mô gan bị thay thế bằng sẹo, làm suy giảm chức năng gan.
Lưu ý quan trọng: Nhóm “gầy nhưng rối loạn mỡ máu” (TOFI) thường phát hiện bệnh muộn do chủ quan về cân nặng.
Nhóm 3: Xơ gan
Xơ gan không phải là một bệnh riêng lẻ, mà là hậu quả cuối cùng của nhiều bệnh gan mạn tính kéo dài.
Về lâm sàng, xơ gan được chia thành 2 giai đoạn then chốt:
- Xơ gan còn bù: Gan đã bị xơ nhưng vẫn còn khả năng duy trì chức năng. Đây là “cửa sổ vàng” để điều trị và làm chậm tiến triển.
- Xơ gan mất bù: Gan suy kiệt, xuất hiện cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, phù chân, hôn mê gan. Tiên lượng nặng nề.
Nhóm 4: Bệnh lý đường mật
Đường mật là hệ thống dẫn lưu và đào thải độc chất của gan. Khi dòng chảy này bị cản trở, tổn thương gan – mật sẽ xuất hiện.
- Sỏi mật: Có thể âm thầm nhiều năm. Khi gây tắc nghẽn, người bệnh xuất hiện đau quặn hạ sườn phải, sốt, rét run – dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đường mật.
- Polyp túi mật: Phần lớn là lành tính. Tuy nhiên, polyp lớn hoặc tăng nhanh kích thước có nguy cơ ung thư hóa và cần được theo dõi sát.
💡 Thông điệp then chốt: Với bệnh gan mật, phát hiện sớm khi gan còn bù chính là yếu tố quyết định tiên lượng. Đừng chờ đến khi vàng da, trướng bụng mới đi khám — khi đó, việc điều trị chỉ còn mang tính kiểm soát biến chứng.
2. Khi nào gan đang “báo hiệu”?
Gan ít có dây thần kinh cảm giác nên thường không gây đau rõ ràng. Tuy nhiên, bạn nên đi kiểm tra nếu gặp các dấu hiệu sau:
- Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Rối loạn tiêu hóa: chán ăn, đầy bụng, sợ đồ béo.
- Thay đổi màu sắc: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu.
- Dấu hiệu trên da: ngứa kéo dài, lòng bàn tay đỏ, dễ nổi mụn nhọt.
- Tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
3. Ai cần tầm soát gan mật định kỳ?
Bạn nên kiểm tra gan mật định kỳ nếu thuộc các nhóm sau:
- Người uống rượu bia thường xuyên.
- Người có người thân mắc viêm gan virus hoặc ung thư gan.
- Người thừa cân, béo phì, tiểu đường hoặc mỡ máu.
- Người phải dùng thuốc kéo dài hoặc tiếp xúc hóa chất độc hại.
4. Lời khuyên bảo vệ gan từ Gan Tâm Đức
Việc bảo vệ gan nên bắt đầu từ những thói quen đơn giản hằng ngày:
- Tiêm vắc-xin: Giúp phòng viêm gan A và B.
- Kiểm soát ăn uống: Hạn chế rượu bia, đồ ngọt và thực phẩm không đảm bảo vệ sinh.
- Thận trọng với thuốc: Không tự ý dùng thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc.
- Theo dõi định kỳ: Khám và xét nghiệm men gan, siêu âm mỗi 6 tháng.
Bạn đang lo lắng về sức khỏe lá gan?
Tại Gan Tâm Đức, bác sĩ không chỉ khám bệnh mà còn dành thời gian giải thích để người bệnh hiểu rõ tình trạng của mình và cùng xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
💬 Chat Zalo với Bác sĩ để được tư vấn sơ bộ (Miễn phí)
Về Tác giả: Bác sĩ CKI Lý Thị Mỹ Dung
Với gần 40 năm kinh nghiệm, BS CKI Lý Thị Mỹ Dung là một trong những chuyên gia hàng đầu về Tiêu hóa - Gan mật tại TP. Hồ Chí Minh. Bác sĩ Dung nguyên là Trưởng khoa Tiêu hóa – Gan mật tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Hiện nay, bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Gan Tâm Đức, chuyên thăm khám và điều trị các bệnh lý về gan, đặc biệt là viêm gan virus.
Xem hồ sơ chi tiết của bác sĩ »
