Điều trị đồng nhiễm viêm gan B và C thế nào?

Cập nhật: 14/11/2026

Khi được chẩn đoán đồng nhiễm viêm gan B và C, nhiều người băn khoăn liệu có cần điều trị cả hai virus hay chỉ điều trị loại có tải lượng cao hơn.

Người đồng nhiễm viêm gan B và C cần điều trị như thế nào?

Không thể so sánh trực tiếp hai chỉ số tải lượng để quyết định chỉ điều trị một trong hai virus. Trước hết, bác sĩ cần xác định tình trạng nhiễm của từng virus. Anti-HCV dương tính chưa đủ để kết luận người bệnh đang nhiễm HCV; cần xét nghiệm HCV RNA hoặc HCVcAg. [1] [2]

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam năm 2026, người đã được xác định đồng nhiễm HBV/HCV cần điều trị HBV bằng thuốc kháng virus nhóm NA (nucleos(t)ide analogues), bất kể mức HBV DNA, chỉ số ALT hay mức độ xơ hóa gan. Nếu được chẩn đoán viêm gan C mạn, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ DAA phù hợp. [1]

Trước khi bắt đầu điều trị bằng DAA, bác sĩ cần đánh giá mức độ xơ hóa gan, chức năng gan và thận, tình trạng HIV, đồng thời rà soát toàn bộ thuốc người bệnh đang sử dụng. [2] [3] [4]

Đạt đáp ứng virus bền vững (SVR12) sau điều trị HCV không có nghĩa là đã khỏi HBV. Người bệnh vẫn cần tiếp tục theo dõi và quản lý HBV theo kế hoạch điều trị của bác sĩ. [1] [4]

HBV DNA giúp đánh giá mức độ nhân lên của HBV; HCV RNA giúp xác nhận HCV đang hoạt động và theo dõi đáp ứng sau điều trị. Hai xét nghiệm đo vật liệu di truyền của hai loại virus khác nhau, nên không thể dựa vào hai trị số này để kết luận virus nào mạnh hơn. Bác sĩ cần diễn giải từng kết quả cùng các dấu ấn huyết thanh học và tình trạng bệnh gan của người bệnh.

Lưu ý y khoa: Nội dung bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán, kê đơn hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ. Người bệnh không tự mua, phối hợp, ngừng hoặc thay đổi thuốc kháng virus dựa trên nội dung này.

1. Đồng nhiễm viêm gan B và C là gì?

Đồng nhiễm HBV/HCV là tình trạng một người có bằng chứng đang nhiễm HBV và đồng thời có HCV hoạt động. Để xác định tình trạng này, bác sĩ cần đánh giá riêng các dấu ấn của từng virus. Cả HBV và HCV đều có thể gây viêm gan mạn, xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan. Mức độ tổn thương ở mỗi người khác nhau, tùy tình trạng nhiễm, giai đoạn bệnh gan và các yếu tố sức khỏe đi kèm. [5] [6] [11]

Với HBV, bác sĩ cần phân biệt dấu ấn nhiễm hiện tại với dấu ấn từng nhiễm. HBsAg dương tính gợi ý người bệnh đang nhiễm HBV, nhưng chưa đủ để kết luận bệnh đã chuyển sang mạn tính. Bác sĩ cần xem xét thời gian HBsAg tồn tại, tiền sử và các kết quả xét nghiệm khác. Anti-HBc cho biết người bệnh đã từng tiếp xúc tự nhiên với HBV hoặc đang nhiễm HBV; anti-HBs giúp đánh giá tình trạng miễn dịch. Vì vậy, cần đọc kết quả HBsAg, anti-HBc và anti-HBs cùng nhau, không tự kết luận chỉ từ một kết quả riêng lẻ. [1] [5]

Anti-HCV dương tính chưa đồng nghĩa với HCV đang hoạt động

Anti-HCV là xét nghiệm kháng thể dùng để sàng lọc tình trạng từng phơi nhiễm với HCV. Kháng thể có thể vẫn dương tính sau khi cơ thể tự loại bỏ virus hoặc sau khi người bệnh khỏi bệnh nhờ điều trị. Do đó, anti-HCV dương tính chưa đủ để xác định HCV còn hoạt động; cần xét nghiệm HCV RNA hoặc kháng nguyên lõi HCV (HCVcAg). Nếu HCVcAg âm tính nhưng vẫn cần xác định người bệnh có đang nhiễm HCV hay không, bác sĩ có thể chỉ định HCV RNA vì xét nghiệm này nhạy hơn. [2] [3]

Tình huống minh họa: Một người có HBsAg dương tính, anti-HCV dương tính nhưng HCV RNA không phát hiện. Kết quả này chưa cho thấy HCV đang hoạt động tại thời điểm xét nghiệm. Không nên bắt đầu DAA chỉ dựa trên kết quả anti-HCV dương tính; quyết định điều trị HCV cần dựa trên bằng chứng virus còn hoạt động và đánh giá lâm sàng.

Không thể dùng hai chỉ số tải lượng để kết luận virus nào mạnh hơn

HBV DNA giúp đánh giá mức độ nhân lên của HBV; HCV RNA giúp xác nhận HCV đang hoạt động và theo dõi đáp ứng sau điều trị. Đây là hai xét nghiệm đo vật liệu di truyền của hai loại virus khác nhau, nên có mục đích và cách diễn giải riêng. Dù một số kết quả có thể cùng được biểu thị bằng IU/mL, hai con số này vẫn không thể so sánh trực tiếp để kết luận virus nào mạnh hơn hoặc quyết định chỉ điều trị một virus. Bác sĩ cần diễn giải từng kết quả cùng các dấu ấn huyết thanh học, chức năng gan, mức độ xơ hóa, tiền sử điều trị và bệnh đồng mắc. [1] [2] [3]

Một số phân tích tổng hợp ghi nhận mối liên quan giữa đồng nhiễm HBV/HCV và nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan cao hơn trong một số nhóm nghiên cứu. Đây là mối liên quan ghi nhận ở các nhóm người tham gia nghiên cứu, không có nghĩa mọi người đồng nhiễm đều có nguy cơ như nhau hoặc có thể dự đoán nguy cơ ở từng cá nhân. Việc đánh giá nguy cơ của mỗi người vẫn cần dựa vào tình trạng xơ gan, hoạt động của virus và các yếu tố nguy cơ khác. [14]

2. Đồng nhiễm HBV và HCV có thể biểu hiện như thế nào?

Người nhiễm HBV hoặc HCV có thể không có triệu chứng rõ rệt trong thời gian dài. Họ vẫn có thể cảm thấy khỏe dù đã bị viêm gan mạn hoặc xơ hóa gan. Vì vậy, không có triệu chứng không đồng nghĩa với việc không nhiễm virus hoặc gan không bị tổn thương. [17] [18]

Khi có triệu chứng, người bệnh có thể gặp:

• Mệt mỏi, chán ăn hoặc ăn uống kém.
• Buồn nôn, nôn hoặc khó chịu ở bụng.
• Đau hoặc tức vùng bụng trên bên phải (hạ sườn phải).
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.
• Vàng da hoặc vàng mắt.

Những biểu hiện này không đặc hiệu cho HBV hay HCV và cũng không đủ để đánh giá mức độ xơ gan. Nếu xuất hiện triệu chứng mới, kéo dài hoặc nhanh chóng nặng lên, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá, thay vì tự cho rằng nguyên nhân là viêm gan. [17] [18]

3. HBV và HCV lây truyền như thế nào và phòng ngừa ra sao?

HBV có thể lây qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. HCV chủ yếu lây khi máu của người nhiễm xâm nhập vào cơ thể người khác, chẳng hạn khi dùng chung kim tiêm hoặc sử dụng dụng cụ có dính máu. Nguy cơ lây HCV qua quan hệ tình dục hoặc từ mẹ sang con còn tùy thuộc vào hoàn cảnh phơi nhiễm. [5] [7] [8]

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, người bệnh và những người xung quanh nên lưu ý:

• Không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng cá nhân có thể dính máu.
• Che phủ vết thương hở và xử lý an toàn các vật dụng dính máu.
• Chọn cơ sở xăm, xỏ khuyên hoặc thực hiện thủ thuật có quy trình bảo đảm vô khuẩn và sử dụng dụng cụ vô khuẩn.
• Người thân hoặc bạn tình của người nhiễm HBV nên được tư vấn, xét nghiệm và tiêm vắc-xin phòng HBV nếu chưa có miễn dịch.

Hiện đã có vắc-xin phòng viêm gan B nhưng chưa có vắc-xin phòng viêm gan C. Người đã khỏi HCV vẫn có thể nhiễm lại nếu tiếp tục phơi nhiễm với nguồn máu có virus. Đạt đáp ứng virus bền vững sau 12 tuần (SVR12) không có nghĩa là người bệnh đã có miễn dịch bảo vệ khỏi HCV. [7] [8]

4. Trước khi điều trị HBV/HCV cần đánh giá những gì?

Sau khi xác định tình trạng nhiễm HBV/HCV, bác sĩ cần làm rõ người bệnh đang nhiễm HBV, HCV hay cả hai; đồng thời xác nhận HCV còn hoạt động hay không. Bác sĩ cũng cần đánh giá mức độ tổn thương gan, chức năng thận, tình trạng HIV và các thuốc người bệnh đang sử dụng trước khi lựa chọn phác đồ. Hướng dẫn điều trị viêm gan C của Bộ Y tế Việt Nam yêu cầu sàng lọc HBsAg, anti-HBc, anti-HBs và HIV trước khi điều trị DAA. [2] [3] [4]

Nhóm xét nghiệm/phương pháp đánh giá	Mục đích	Ý nghĩa đối với quyết định điều trị
HBsAg	Phát hiện dấu ấn nhiễm HBV hiện tại.	Giúp nhận diện người đang nhiễm HBV và xác định nhu cầu đánh giá HBV DNA, điều trị hoặc theo dõi. HBsAg dương tính chưa đủ để kết luận bệnh đã chuyển sang mạn tính.
Anti-HBc và anti-HBs	Cho biết người bệnh từng nhiễm HBV hay chưa và cung cấp thông tin về tình trạng miễn dịch với virus.	Đặc biệt có ý nghĩa khi HBsAg âm tính trước khi dùng DAA, vì người bệnh vẫn có thể còn dấu ấn từng nhiễm HBV.
HBV DNA định lượng	Đánh giá mức độ nhân lên của HBV.	Cho biết tình trạng virus trước điều trị và hỗ trợ theo dõi. Ở người được xác định đồng nhiễm HBV/HCV, hướng dẫn Việt Nam năm 2026 chỉ định điều trị NA bất kể trị số HBV DNA.
Anti-HCV	Sàng lọc tình trạng từng phơi nhiễm với HCV.	Nếu kết quả dương tính, cần làm thêm xét nghiệm để xác định HCV còn hoạt động hay không.
HCV RNA hoặc HCVcAg	Xác nhận HCV đang hoạt động.	Giúp xác định tình trạng nhiễm HCV hiện tại. HCV RNA cũng được dùng để đánh giá đáp ứng virus sau điều trị.
AST, ALT, GGT, ALP và bilirubin	Đánh giá tổn thương tế bào gan và các dấu hiệu liên quan đến tình trạng ứ mật.	Cung cấp kết quả ban đầu để bác sĩ theo dõi và tìm nguyên nhân khi có chỉ số bất thường.
Albumin và INR/prothrombin	Hỗ trợ đánh giá chức năng tổng hợp của gan.	Cần được diễn giải cùng tình trạng lâm sàng vì các chỉ số này cũng có thể thay đổi do dinh dưỡng, viêm, bệnh thận hoặc thuốc.
Công thức máu và tiểu cầu	Đánh giá các thành phần tế bào máu và số lượng tiểu cầu.	Giúp phát hiện một số dấu hiệu gợi ý bệnh gan tiến triển và tính các chỉ số đánh giá xơ hóa gan.
Creatinine và eGFR	Đánh giá chức năng thận.	Giúp bác sĩ lựa chọn thuốc và đánh giá nguy cơ ảnh hưởng đến thận khi phối hợp điều trị.
APRI, FIB-4, FibroScan hoặc phương pháp đánh giá xơ hóa phù hợp	Ước lượng mức độ xơ hóa gan và hỗ trợ đánh giá xơ gan.	Giúp bác sĩ phân tầng bệnh gan và lựa chọn phác đồ DAA phù hợp.
Siêu âm bụng; AFP khi có chỉ định	Đánh giá hình thái gan và hỗ trợ theo dõi ung thư biểu mô tế bào gan ở nhóm nguy cơ.	Giúp đánh giá bệnh gan và xây dựng kế hoạch theo dõi, đặc biệt ở người đã có xơ gan.
Xét nghiệm HIV	Phát hiện tình trạng đồng nhiễm HIV.	Giúp lựa chọn phác đồ ARV và DAA phù hợp, đồng thời rà soát các tương tác thuốc có thể xảy ra.

Men gan bình thường có đồng nghĩa gan khỏe mạnh?

ALT và AST thường được dùng để đánh giá tổn thương tế bào gan, nhưng không phản ánh toàn bộ chức năng của gan. AST cũng có thể tăng do tổn thương ở cơ quan khác, chẳng hạn cơ xương. Vì vậy, dù ALT hoặc AST tăng hay vẫn trong giới hạn bình thường, bác sĩ cũng không thể chỉ dựa vào các chỉ số này để kết luận người bệnh đã có xơ gan hoặc xác định mức độ nặng của bệnh. [15] [16]

Albumin và INR/prothrombin cung cấp thêm thông tin về chức năng tổng hợp của gan. Tuy nhiên, các chỉ số này cũng chịu ảnh hưởng của những yếu tố khác như tình trạng dinh dưỡng, viêm, bệnh thận hoặc thuốc. Do đó, bác sĩ cần kết hợp kết quả xét nghiệm máu với biểu hiện lâm sàng và kết quả chẩn đoán hình ảnh để đánh giá tình trạng gan, thay vì dựa vào một chỉ số riêng lẻ. [15] [16]

FibroScan có phải là cách duy nhất để đánh giá xơ hóa gan?

Không. FibroScan là phương pháp không xâm lấn giúp ước lượng độ cứng của gan, qua đó hỗ trợ đánh giá mức độ xơ hóa. Bác sĩ có thể kết hợp kết quả FibroScan với các chỉ số APRI, FIB-4, xét nghiệm máu, siêu âm và tình trạng lâm sàng. Người bệnh không nên dựa riêng vào một ngưỡng FibroScan hoặc một chỉ số xơ hóa để kết luận chắc chắn mình đã có hay chưa có xơ gan. [2] [3] [5]

Không phải người bệnh nào cũng cần làm tất cả các xét nghiệm trong bảng cùng một thời điểm. Xét nghiệm kiểu gen HCV có thể cần thiết khi phác đồ dự kiến không bao phủ tất cả các kiểu gen hoặc khi người bệnh từng điều trị thất bại. Vì vậy, không nên mặc định ai cũng cần xét nghiệm kiểu gen trước khi điều trị. [2]

5. Điều trị đồng nhiễm HBV và HCV theo nguyên tắc nào?

Sau khi có kết quả xét nghiệm và đánh giá tình trạng bệnh gan, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị cho từng người bệnh. Kế hoạch này cần kiểm soát cả HBV và HCV, nhưng không có một phác đồ chung phù hợp với tất cả mọi người. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào tình trạng nhiễm của từng virus, mức độ xơ gan, chức năng thận, tiền sử điều trị, bệnh đồng mắc và nguy cơ tương tác thuốc.

5.1. Điều trị HBV bằng thuốc NA

Theo mục 4.2.6(a) của Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị viêm gan B ban hành kèm Quyết định 1740/QĐ-BYT ngày 16/06/2026, người đồng nhiễm HBV/HCV cần điều trị HBV bằng thuốc kháng virus nhóm NA, bất kể mức HBV DNA, ALT hay mức độ xơ hóa gan. Đây là khuyến nghị riêng cho nhóm đồng nhiễm HBV/HCV; không nên lấy tiêu chuẩn điều trị HBV ở người không đồng nhiễm để phủ định chỉ định này. [1]

Các thuốc NA dùng để điều trị HBV gồm tenofovir disoproxil fumarate (TDF), tenofovir alafenamide (TAF) và entecavir (ETV). Bác sĩ sẽ chọn thuốc dựa trên tình trạng cụ thể của người bệnh, bao gồm chức năng thận, nguy cơ ảnh hưởng đến xương, tiền sử dùng thuốc, tình trạng kháng thuốc, việc người bệnh có đang mang thai hay không và các bệnh đồng mắc. Người bệnh không nên tự chọn hoặc đổi thuốc chỉ dựa vào tên hoạt chất. [1] [11]

Điều trị HBV mạn bằng NA thường kéo dài nhiều năm và có thể cần suốt đời, đặc biệt ở người đã xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan. Người bệnh không tự ngừng NA chỉ vì men gan trở về bình thường, HBV DNA giảm hoặc đã hoàn thành điều trị HCV. Chỉ bác sĩ mới có thể cân nhắc ngừng thuốc khi người bệnh đáp ứng các tiêu chí chuyên môn và có kế hoạch xét nghiệm theo dõi sau khi ngừng điều trị. [1] [5]

5.2. Điều trị HCV bằng thuốc DAA

DAA là nhóm thuốc tác động trực tiếp lên các protein cần thiết cho quá trình nhân lên của HCV. Bác sĩ cần đánh giá người mắc viêm gan C mạn để lựa chọn phác đồ phù hợp. Các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn điều trị gồm mức độ xơ gan, tiền sử điều trị, kiểu gen khi cần, chức năng thận, chống chỉ định và tương tác thuốc. [2] [3]

DAA có thể chữa khỏi HCV ở hơn 95% người bệnh được lựa chọn và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, tỷ lệ này không có nghĩa tất cả người bệnh đều chắc chắn đạt đáp ứng virus bền vững (SVR) hoặc không gặp tác dụng không mong muốn. Người từng điều trị DAA thất bại, bị xơ gan mất bù hoặc có bệnh đồng thời phức tạp cần được bác sĩ đánh giá riêng. [2] [8]

Thời gian điều trị HCV khác nhau tùy từng người bệnh và phác đồ. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam năm 2024, một số phác đồ kéo dài 8 tuần dành cho nhóm đủ điều kiện; nhiều phác đồ kéo dài 12 tuần, còn một số trường hợp cần điều trị đến 24 tuần. Thời gian thực tế phụ thuộc vào phác đồ được lựa chọn và tình trạng của người bệnh. Không nên xem mốc 8–12 tuần là quy tắc chung hoặc tự ý rút ngắn liệu trình. [2] [8]

Người bị xơ gan mất bù, từng điều trị DAA thất bại, suy thận hoặc đang mang thai cần được đánh giá riêng. Không nên tự áp dụng phác đồ dành cho người bệnh không có những yếu tố này. Một số nhóm thuốc DAA không phù hợp với người bị xơ gan mất bù. Bác sĩ chuyên khoa cần lựa chọn phác đồ và theo dõi những trường hợp này tại cơ sở có khả năng quản lý bệnh gan tiến triển. [2] [3]

5.3. Phòng ngừa và theo dõi tái hoạt HBV khi điều trị HCV bằng DAA

Cảnh báo quan trọng: Tái hoạt HBV đã được ghi nhận trong quá trình điều trị HCV bằng DAA. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá tình trạng HBV trước khi người bệnh bắt đầu điều trị HCV. Với người đã được xác định đồng nhiễm HBV/HCV, hướng dẫn Việt Nam năm 2026 chỉ định điều trị HBV bằng NA. Không nên chỉ điều trị HCV mà bỏ qua việc kiểm soát HBV. [1] [4] [12] [13]

Nguy cơ tái hoạt HBV khác nhau giữa các nhóm người bệnh. Các tổng quan nghiên cứu ghi nhận nguy cơ này cao hơn ở nhóm HBsAg dương tính so với nhóm chỉ còn dấu ấn từng nhiễm HBV. Một số trường hợp tái hoạt có thể dẫn đến viêm gan nặng, mất bù hoặc suy gan. Tuy nhiên, không thể dùng tỷ lệ ghi nhận ở một nhóm nghiên cứu để dự đoán chính xác nguy cơ của từng người bệnh. [12] [13]

Người HBsAg âm tính nhưng anti-HBc dương tính cần theo dõi thế nào?

Cần phân biệt người đang nhiễm HBV với người có HBsAg âm tính, anti-HBs âm tính nhưng anti-HBc dương tính. Nhóm sau có dấu ấn từng nhiễm HBV; tình trạng này khác với tình trạng nhiễm HBV hiện tại ở người HBsAg dương tính.

Theo hướng dẫn Việt Nam năm 2026, nhóm HBsAg âm tính, anti-HBs âm tính và anti-HBc dương tính có nguy cơ tái hoạt HBV rất thấp trong quá trình điều trị DAA. Nhóm này không được chỉ định dự phòng NA thường quy, nhưng cần theo dõi ALT/AST mỗi 4–8 tuần trong thời gian dùng DAA và trong 12 tuần sau khi kết thúc điều trị. Nếu ALT/AST tăng, bác sĩ cần kiểm tra HBsAg và HBV DNA, đồng thời chỉ định NA nếu có bằng chứng tái hoạt theo hướng dẫn. [1]

Không áp dụng lịch theo dõi dành cho nhóm HBsAg âm tính, anti-HBs âm tính và anti-HBc dương tính cho người HBsAg dương tính. Hai nhóm có cách đánh giá và xử trí khác nhau.

5.4. Kiểm tra tương tác thuốc trước khi bắt đầu điều trị

Trước khi điều trị, bạn cần cho bác sĩ biết tất cả các thuốc đang dùng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc ARV, thuốc điều trị lao, thuốc tim mạch, thuốc hạ mỡ máu, thảo dược và thực phẩm chức năng. Một số thuốc có thể tương tác với DAA hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan, thận. Người bệnh không tự ngừng thuốc đang dùng để tránh tương tác khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. [2] [3] [4]

• TDF và phác đồ chứa sofosbuvir: Bác sĩ cần đánh giá chức năng thận và nguy cơ tương tác, đặc biệt khi phối hợp TDF với một số phác đồ DAA. [2]
• DAA và thuốc ARV: Một số phối hợp thuốc không phù hợp. Ví dụ, hướng dẫn Việt Nam năm 2024 lưu ý không phối hợp SOF/VEL với efavirenz hoặc nevirapine. Phác đồ G/P cũng có những tương tác cần tránh với một số thuốc ARV như efavirenz, nevirapine, lopinavir, atazanavir hoặc phác đồ có ritonavir. Đây chỉ là một số ví dụ, không phải danh sách đầy đủ; bác sĩ cần kiểm tra tương tác của đúng phác đồ người bệnh đang dùng. [2] [10]
• Thảo dược và thực phẩm chức năng: Người bệnh cần cho bác sĩ biết tất cả sản phẩm đang sử dụng. Không nên mặc định sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên là an toàn hoặc không tương tác với thuốc kháng virus. [3] [4]

6. Khi đồng nhiễm HBV, HCV và HIV cần lưu ý gì khi điều trị?

Bác sĩ chuyên khoa gan mật cần phối hợp với cơ sở điều trị HIV để xây dựng kế hoạch điều trị cho người đồng nhiễm HBV/HCV/HIV. Các bác sĩ cần rà soát đồng thời phác đồ ARV, thuốc điều trị HBV và DAA nhằm hạn chế tương tác thuốc. Ngừng nhầm thuốc có tác dụng kiểm soát HBV cũng có thể làm tăng nguy cơ tái hoạt HBV và ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát HIV. [9] [10]

Ở người đồng nhiễm HBV/HIV, phác đồ ARV thường cần có thuốc có hoạt tính với HBV như TDF hoặc TAF. Đây là những thành phần trong một phác đồ điều trị HIV đầy đủ. Theo hướng dẫn NIH, nếu cần dùng entecavir (ETV) để điều trị HBV, người bệnh phải dùng thuốc này cùng một phác đồ ARV đầy đủ có khả năng ức chế HIV. Không dùng entecavir đơn độc để thay thế điều trị HIV. [1] [9] [10]

Người đang điều trị HIV không tự ý thay đổi phác đồ ARV, ngừng TDF/TAF hoặc đổi thuốc để bắt đầu DAA. Nếu cần điều chỉnh phác đồ, bác sĩ điều trị HIV và bác sĩ chuyên khoa gan mật phải phối hợp thống nhất phương án, bảo đảm việc kiểm soát cả HIV và HBV không bị gián đoạn. [9] [10]

7. Sau khi kết thúc điều trị DAA, cần theo dõi những gì?

Đạt SVR12 không có nghĩa là đã khỏi HBV

Đáp ứng virus bền vững sau 12 tuần (SVR12) được xác định khi xét nghiệm HCV RNA không phát hiện virus, với mẫu xét nghiệm được lấy ít nhất 12 tuần sau khi kết thúc điều trị DAA. Kết quả này được xem là khỏi HCV về mặt virus học. Nếu không thể xét nghiệm đúng mốc 12 tuần, hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam cũng đề cập khoảng thời gian đánh giá từ tuần 12 đến tuần 24. [2] [4]

Đạt SVR12 không có nghĩa là HBV đã được loại bỏ và cũng không phải lý do để tự ngừng thuốc NA. Người bệnh vẫn cần tái khám, xét nghiệm theo dõi HBV và tiếp tục điều trị theo kế hoạch của bác sĩ. [1] [4]

Người có xơ gan vẫn cần theo dõi biến chứng và ung thư gan

Đạt SVR12 không đồng nghĩa với việc tổn thương cấu trúc do xơ gan đã biến mất. Người đã bị xơ gan vẫn cần theo dõi các biến chứng và ung thư biểu mô tế bào gan theo lịch của bác sĩ chuyên khoa, ngay cả khi HCV RNA không còn được phát hiện sau điều trị. [3] [4] [11]

Sau khi khỏi HCV vẫn có thể tái nhiễm

Người đã khỏi HCV vẫn có thể nhiễm lại nếu tiếp tục phơi nhiễm với nguồn máu có virus. Khi có nguy cơ phơi nhiễm mới hoặc nghi ngờ tái nhiễm, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm HCV RNA để kiểm tra tình trạng nhiễm hiện tại. Anti-HCV có thể vẫn dương tính sau khi người bệnh đã khỏi HCV, vì vậy không thể chỉ dựa vào kết quả kháng thể này để xác định có tái nhiễm hay không. [3] [8]

8. Khi nào cần đi khám sớm hoặc đến cơ sở cấp cứu?

Khi nào cần liên hệ cơ sở điều trị?

Trong thời gian điều trị HBV/HCV, người bệnh nên liên hệ cơ sở điều trị nếu xuất hiện vàng da mới, nôn kéo dài, mệt lả hoặc mệt mỏi tăng nhanh. Nếu có triệu chứng mới sau khi bắt đầu dùng thuốc, người bệnh cũng cần báo cho bác sĩ để được đánh giá. Không tự ý ngừng thuốc kháng virus để xử lý triệu chứng.

Những dấu hiệu nào cần đến cấp cứu ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong các biểu hiện sau:

• Lú lẫn, thay đổi ý thức, nói khó hoặc buồn ngủ bất thường.
• Nôn ra máu hoặc nôn ra chất có màu giống bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen như hắc ín hoặc có máu.
• Bụng trướng nhanh, đặc biệt khi kèm khó thở, đau bụng dữ dội hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
• Vàng da tăng nhanh, nhất là khi đi kèm lú lẫn, chảy máu hoặc suy kiệt rõ.

Không chờ đến lịch tái khám định kỳ khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo này.
Những biểu hiện như lú lẫn, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen có thể liên quan đến biến chứng gan nặng hoặc xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh cần đến cơ sở cấp cứu gần nhất hoặc gọi cấp cứu tại địa phương.
[19]

9. Trước buổi khám chuyên khoa, cần chuẩn bị những gì?

Trước buổi khám chuyên khoa, người bệnh nên tập hợp kết quả xét nghiệm, thông tin về các thuốc đang dùng và tiền sử bệnh để bác sĩ đánh giá tình trạng HBV/HCV, từ đó lựa chọn phác đồ phù hợp và an toàn.

Các thông tin nên chuẩn bị gồm:

• Kết quả xét nghiệm HBV và HCV: HBsAg, anti-HBc, anti-HBs, HBV DNA, anti-HCV và HCV RNA/HCVcAg nếu đã thực hiện.
• Kết quả đánh giá gan và thận: AST, ALT, bilirubin, albumin, INR/prothrombin, công thức máu, tiểu cầu, creatinine/eGFR và kết quả đánh giá xơ hóa gan nếu có.
• Danh sách thuốc đang sử dụng: Thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc ARV, thuốc điều trị lao, thuốc bổ, thảo dược và thực phẩm chức năng.
• Tiền sử bệnh và điều trị: Tiền sử điều trị HBV/HCV, tình trạng xơ gan, bệnh thận, HIV; tình trạng mang thai hoặc dự định mang thai.
• Những câu hỏi cần trao đổi với bác sĩ: Tình trạng nhiễm của từng virus được xác định như thế nào? HCV còn hoạt động không? HBV đang nhiễm hiện tại hay chỉ còn dấu ấn từng nhiễm? Cần dùng NA và DAA theo kế hoạch nào, thuốc nào cần dùng trước hoặc cùng lúc với DAA? Thời gian điều trị và lịch xét nghiệm theo dõi ra sao? Khi nào cần đi cấp cứu?

Trong buổi khám, bạn nên hỏi rõ kế hoạch kiểm soát HBV sau khi điều trị HCV, bao gồm thời gian cần tiếp tục dùng thuốc NA và các mốc xét nghiệm theo dõi. Đạt SVR12 có nghĩa là khỏi HCV về mặt virus học, không đồng nghĩa với việc đã khỏi HBV hoặc có thể ngừng theo dõi bệnh này.

10. Câu hỏi thường gặp về điều trị đồng nhiễm HBV và HCV

1. HBV DNA thấp hoặc ALT bình thường có cần điều trị HBV không?

Có. Nếu đã xác định người bệnh đồng nhiễm HBV/HCV, hướng dẫn Việt Nam năm 2026 chỉ định điều trị HBV bằng thuốc NA, bất kể mức HBV DNA, ALT hoặc mức độ xơ hóa gan. Bác sĩ vẫn cần đánh giá tình trạng bệnh và chức năng của người bệnh để lựa chọn thuốc phù hợp. [1]

2. Có thể chỉ dùng DAA để điều trị HCV mà không điều trị HBV không?

Không nên chỉ dùng DAA để điều trị HCV rồi bỏ qua HBV. Với người đã được xác định đồng nhiễm HBV/HCV, hướng dẫn Việt Nam năm 2026 chỉ định dùng thuốc NA để điều trị HBV. Tái hoạt HBV đã được ghi nhận trong quá trình điều trị bằng DAA, vì vậy bác sĩ cần đánh giá và có kế hoạch kiểm soát HBV trước khi bắt đầu điều trị HCV. [1] [4]

3. Người HBsAg âm tính, anti-HBs âm tính và anti-HBc dương tính có cần dự phòng NA khi dùng DAA không?

Nhóm này không được chỉ định dự phòng NA thường quy. Theo hướng dẫn Việt Nam năm 2026, người có HBsAg âm tính, anti-HBs âm tính và anti-HBc dương tính có nguy cơ tái hoạt HBV rất thấp trong quá trình điều trị DAA. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn cần theo dõi ALT/AST mỗi 4–8 tuần trong thời gian dùng DAA và trong 12 tuần sau khi kết thúc điều trị. Nếu ALT/AST tăng, bác sĩ cần kiểm tra HBsAg và HBV DNA để đánh giá tình trạng tái hoạt HBV. [1]

4. Điều trị HBV và HCV kéo dài bao lâu?

Thời gian điều trị hai virus khác nhau. Với HCV, một số nhóm người bệnh đủ điều kiện có thể dùng DAA trong 8 tuần, nhiều phác đồ kéo dài 12 tuần và một số trường hợp cần đến 24 tuần. Trong khi đó, điều trị HBV bằng NA thường kéo dài nhiều năm và có thể suốt đời. Thời gian thực tế phụ thuộc vào phác đồ và tình trạng của từng người bệnh; không nên tự rút ngắn hoặc ngừng thuốc. [1] [2]

5. Đạt SVR12 có nghĩa là đã khỏi cả HBV và HCV không?

Không. SVR12 xác nhận người bệnh đã khỏi HCV về mặt virus học, nhưng không có nghĩa là đã khỏi HBV. Người đồng nhiễm vẫn cần quản lý HBV riêng, tiếp tục dùng thuốc NA theo chỉ định và tái khám, xét nghiệm theo kế hoạch của bác sĩ. Không tự ngừng thuốc chỉ vì HCV RNA đã âm tính sau điều trị. [1] [4]

6. Có bắt buộc phải đo FibroScan trước khi điều trị không?

Không nhất thiết phải đo FibroScan. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn cần đánh giá mức độ xơ hóa gan trước khi lựa chọn phác đồ HCV. FibroScan là một phương pháp không xâm lấn; ngoài ra, bác sĩ có thể dùng APRI, FIB-4, xét nghiệm máu, siêu âm và các phương pháp phù hợp khác để đánh giá tình trạng gan. [2] [3]

11. Thăm khám và tư vấn chuyên khoa gan mật

Điều trị đồng nhiễm HBV/HCV cần được thiết kế riêng cho từng người bệnh, dựa trên tình trạng nhiễm của mỗi virus, kết quả xét nghiệm, mức độ xơ hóa gan, chức năng thận, bệnh đồng mắc và các thuốc đang sử dụng. Vì vậy, bác sĩ chuyên khoa cần đánh giá trước khi lựa chọn hoặc thay đổi phác đồ. Người bệnh không nên tự quyết định chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm.

Trước buổi khám, người bệnh có thể chuẩn bị kết quả xét nghiệm, danh sách thuốc và tiền sử điều trị theo danh sách ở mục 9. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh và trao đổi cụ thể về kế hoạch dùng NA, DAA, thời gian điều trị cũng như lịch xét nghiệm theo dõi.

Nếu đang sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh hoặc thuận tiện đến khám tại đây, người bệnh có thể tìm hiểu thêm về Phòng khám chuyên khoa – Công ty CP Bệnh Viện Gan Tâm Đức như một lựa chọn tham khảo.

Dù thăm khám ở đâu, điều quan trọng là được bác sĩ đánh giá riêng tình trạng HBV và HCV, xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp và tiếp tục theo dõi cả hai bệnh theo chỉ định.