Viêm gan C có tái phát sau điều trị DAA không?

Cập nhật: 24/10/2026

Kết quả xét nghiệm HCV-RNA không phát hiện virus sau điều trị là tin đáng mừng. Tuy nhiên, nếu vài tháng sau men gan tăng, riêng dấu hiệu này chưa đủ để kết luận HCV đã xuất hiện trở lại.

Viêm gan C đã điều trị khỏi có thể quay trở lại không?

Tái phát muộn do virus của đợt nhiễm cũ xuất hiện trở lại sau khi đạt SVR12 rất hiếm; theo hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc, tỷ lệ này dưới 0,5%. Tuy nhiên, điều trị khỏi không tạo miễn dịch bảo vệ, nên bạn vẫn có thể nhiễm HCV lần nữa nếu tiếp xúc với máu nhiễm virus. Khi nghi ngờ HCV xuất hiện trở lại, cần xét nghiệm HCV-RNA thay vì chỉ xét nghiệm kháng thể Anti-HCV. Không tự dùng lại thuốc khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Bài viết cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe, không thay thế việc chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp của bác sĩ. Bác sĩ cần diễn giải kết quả xét nghiệm dựa trên tiền sử điều trị, thời điểm phơi nhiễm và tình trạng sức khỏe của từng người.

SVR12 xác nhận điều gì và không xác nhận điều gì?

SVR12 (Sustained Virological Response at 12 weeks, tức đáp ứng virus bền vững tại tuần 12) được xác định khi xét nghiệm HCV-RNA cho kết quả dưới ngưỡng phát hiện ở tuần thứ 12 sau khi kết thúc điều trị. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 2855/QĐ-BYT ngày 25/9/2024), nếu không thể xét nghiệm đúng mốc tuần 12, người bệnh có thể xét nghiệm trong khoảng từ tuần 12 đến tuần 24.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp (DAA) có thể chữa khỏi viêm gan C cho hơn 95% người bệnh. Ở mỗi người, có thể xác nhận kết quả điều trị bằng xét nghiệm HCV-RNA tại mốc SVR12. Đạt mốc này có nghĩa là virus gây đợt nhiễm trước đã được loại trừ theo tiêu chuẩn xét nghiệm. Tuy nhiên, SVR12 không bảo đảm bạn sẽ không nhiễm HCV lần nữa, cũng không có nghĩa mọi tổn thương gan trước đó đã hồi phục. Người đã bị xơ hóa gan tiến triển hoặc xơ gan vẫn cần theo dõi các biến chứng (xem phần theo dõi bên dưới).

Ba tình huống dễ bị gọi chung là “tái phát”

Khi xét nghiệm HCV-RNA dương tính trở lại sau điều trị, cần phân biệt ba tình huống dưới đây vì nguyên nhân và cách đánh giá khác nhau.

Tiêu chí	Không đạt SVR12 (thất bại điều trị)	Tái phát muộn sau SVR12	Tái nhiễm
Bản chất	Virus của đợt nhiễm trước chưa được loại trừ hoặc xuất hiện trở lại sớm sau khi ngừng thuốc.	Virus của đợt nhiễm cũ xuất hiện trở lại sau khi đã đạt SVR12.	Nhiễm HCV mới từ nguồn lây bên ngoài sau khi đã khỏi bệnh.
Mức độ thường gặp	Chiếm tỷ lệ nhỏ vì DAA chữa khỏi trên 95% người bệnh.	Rất hiếm (dưới 0,5% theo hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc).	Thấp ở người không còn phơi nhiễm, nhưng cao hơn rõ rệt ở người vẫn tiếp xúc với nguồn lây.
Bác sĩ cân nhắc điều gì	Việc tuân thủ điều trị, tương tác thuốc, phác đồ đã dùng và đặc điểm của virus.	Tiền sử điều trị và kết quả phân tích di truyền của virus, nếu có mẫu phù hợp.	Tiền sử tiếp xúc với máu, thời điểm phơi nhiễm và kết quả so sánh di truyền của virus trước và sau điều trị.

Nếu HCV-RNA vẫn dương tính khi đến mốc đánh giá SVR12, bạn chưa đạt đáp ứng này. Đây là tình trạng chưa khỏi bệnh hoặc thất bại điều trị, chứ không phải “tái phát sau khi đã khỏi”. Theo Bộ Y tế, thất bại điều trị được xác nhận khi xét nghiệm tải lượng HCV lần thứ hai vẫn cho kết quả trên ngưỡng phát hiện. Xét nghiệm này được thực hiện trong khoảng 12–24 tuần sau khi hoàn thành điều trị. Khi đó, bác sĩ cần đánh giá lại việc tuân thủ điều trị, các tương tác thuốc và những yếu tố liên quan. Nếu có điều kiện, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kiểu gen và gen kháng thuốc, đồng thời tham vấn chuyên gia để lựa chọn phác đồ phù hợp.

Nếu HCV-RNA dương tính trở lại sau khi đã đạt SVR12, chỉ một kết quả xét nghiệm chưa đủ để phân biệt tái nhiễm với tái phát muộn. Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử phơi nhiễm và, khi có mẫu phù hợp, so sánh trình tự di truyền của virus trước và sau điều trị. Kiểu gen hoặc phân nhóm HCV trùng nhau chưa đủ để kết luận virus cũ đã quay lại. Ngay cả khi không nhớ rõ thời điểm phơi nhiễm, bạn vẫn nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá khả năng tái nhiễm.

Sarrazin và cộng sự (2017) phân tích dữ liệu của 3.004 người đã đạt SVR12 trong 11 thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 về các phác đồ có sofosbuvir. Trong số này, 12 người (khoảng 0,4%) có HCV-RNA dương tính trở lại ở tuần thứ 24 sau điều trị. Phân tích di truyền cho thấy 7 trường hợp là tái nhiễm do một chủng virus khác, còn 5 trường hợp (khoảng 0,17% toàn nhóm) là tái phát muộn. Do thời gian theo dõi chỉ kéo dài đến tuần 24, số liệu này không phản ánh nguy cơ về lâu dài.

Sau điều trị, tỷ lệ tái phát muộn và tái nhiễm là bao nhiêu?

Theo hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc, tỷ lệ tái phát muộn sau khi đạt SVR được ước tính dưới 0,5%. Tuy nhiên, con số này không đại diện cho mọi trường hợp HCV xuất hiện trở lại, vì nguyên nhân còn có thể là tái nhiễm. Các nghiên cứu theo dõi dài hạn ghi nhận cả hai tình huống.

Tổng phân tích của Huang và cộng sự (Liver International, 2021) sử dụng dữ liệu của hơn 27.000 người đã đạt SVR sau điều trị bằng DAA, chia thành các nhóm theo nguy cơ phơi nhiễm:

Nhóm	Số nghiên cứu	Tỷ suất HCV xuất hiện trở lại trên 1.000 người-năm theo dõi	Khoảng tin cậy 95%
Người đơn nhiễm HCV, không ghi nhận yếu tố nguy cơ tái nhiễm	16	0,89	0,16–2,03
Người đơn nhiễm HCV có ít nhất một yếu tố nguy cơ (đang hoặc từng tiêm chích ma túy, đang hoặc từng ở trại giam, nam quan hệ tình dục đồng giới)	19	29,37	15,54–46,91
Người đồng nhiễm HIV/HCV (tính chung, không phân biệt các yếu tố nguy cơ khác)	8	23,25	4,24–53,39

Cách đọc số liệu: Đây là tỷ suất tính trên người-năm theo dõi, không phải xác suất một người bị tái nhiễm trong một năm. Chẳng hạn, tỷ suất 0,89 trên 1.000 người-năm tương đương gần 1 ca HCV xuất hiện trở lại trên 1.000 người-năm theo dõi. Vì mức độ phơi nhiễm khác nhau giữa các nhóm, không thể dùng một con số chung để dự đoán nguy cơ của từng người.

Tỷ suất cao hơn ở nhóm có yếu tố nguy cơ và nhóm đồng nhiễm HIV chủ yếu phản ánh các trường hợp tái nhiễm. Trong nhóm nguy cơ cao, có 174 ca HCV xuất hiện trở lại, gồm 156 ca tái nhiễm, không có ca nào được phân loại là tái phát muộn và 18 ca chưa phân loại. Ở nhóm đồng nhiễm HIV, nghiên cứu cũng không ghi nhận trường hợp tái phát muộn. Trong nhóm nguy cơ thấp, có 69 ca trên 16.017 người. Trong số đó, 36 ca là tái phát muộn, 29 ca là tái nhiễm và 4 ca chưa phân loại. Do số ca ít và không phải nghiên cứu nào cũng giải trình tự virus, hiện chưa thể kết luận chắc chắn về tỷ lệ giữa tái phát muộn và tái nhiễm ở người không còn phơi nhiễm.

Các tác giả lưu ý rằng khoảng 82% nghiên cứu có thời gian theo dõi trung bình dưới 26 tháng. Kết quả giữa các nghiên cứu cũng chênh lệch khá nhiều, và không phải trường hợp HCV xuất hiện trở lại nào cũng được xác nhận bằng giải trình tự virus. Vì vậy, các số liệu này chỉ là ước tính chung, không thể dùng để dự đoán nguy cơ cho từng người. Tổng phân tích cũng dẫn lại một nghiên cứu quần thể lớn ở Canada (Rossi và cộng sự, 2018), trong đó tỷ lệ tái nhiễm ở người tiêm chích ma túy cao hơn so với nhóm nguy cơ thấp.

Nguy cơ HCV xuất hiện trở lại phụ thuộc nhiều vào việc người bệnh có tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây hay không. Dù thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh vẫn nên được điều trị; theo hướng dẫn AASLD/IDSA, lo ngại về tái nhiễm không phải là chống chỉ định điều trị HCV.

Vì sao đã khỏi bệnh vẫn có thể nhiễm HCV trở lại?

DAA có thể chữa khỏi đợt nhiễm HCV hiện tại nhưng không tạo miễn dịch bảo vệ bạn trước những lần nhiễm sau này. CDC cũng lưu ý rằng người đã khỏi bệnh vẫn có thể tái nhiễm. WHO cho biết hiện chưa có vắc-xin hiệu quả phòng HCV. Sau khi khỏi bệnh, xét nghiệm Anti-HCV thường vẫn dương tính; theo Bộ Y tế, kháng thể này tồn tại suốt đời. Vì vậy, Anti-HCV dương tính cho biết bạn từng tiếp xúc với HCV, chứ không có nghĩa cơ thể đã được bảo vệ khỏi virus.

HCV có nhiều kiểu gen và biến thể, khiến việc tạo miễn dịch bảo vệ trước các dạng virus khác nhau gặp nhiều khó khăn. Bộ Y tế ghi nhận 6 kiểu gen, mỗi kiểu gồm nhiều phân nhóm. Đây là một cách giải thích về cơ chế; trên thực tế, tái nhiễm cũng đã được ghi nhận ở người từng điều trị khỏi HCV.

Theo WHO, trên toàn cầu có khoảng 47 triệu người nhiễm HCV mạn tính và khoảng 0,9 triệu ca nhiễm mới mỗi năm. Những số liệu này phản ánh gánh nặng HCV trên toàn cầu, không cho biết xác suất tái nhiễm của một người đã điều trị khỏi.

Tái nhiễm HCV có thể xảy ra qua những đường nào?

HCV chủ yếu lây qua đường máu. Những tình huống có thể khiến bạn tái nhiễm gồm:

• Dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc dụng cụ pha và tiêm chích ma túy.
• Tiêm hoặc thực hiện thủ thuật y tế bằng dụng cụ tái sử dụng nhưng không được khử khuẩn đúng cách.
• Xăm hình, xỏ khuyên hoặc châm cứu bằng dụng cụ không vô khuẩn.
• Sử dụng máu hoặc chế phẩm máu chưa được sàng lọc.
• Dùng chung dao cạo, bấm móng tay, bàn chải đánh răng hoặc máy đo đường huyết có thể dính máu.
• Quan hệ tình dục. Nguy cơ lây HCV qua đường này thấp hơn so với đường máu nhưng vẫn có thể xảy ra, nhất là khi có tiếp xúc với máu. Lây truyền qua đường tình dục đã được ghi nhận ở nam quan hệ tình dục đồng giới, đặc biệt ở người sống chung với HIV và ở người sử dụng thuốc dự phòng HIV trước phơi nhiễm (PrEP). PrEP không bảo vệ bạn khỏi HCV.

HCV không lây qua việc dùng chung bát đũa, ôm, hôn, nắm tay, ho, hắt hơi hoặc dùng chung thức ăn, nước uống (theo CDC và WHO). Vì vậy, người đã điều trị khỏi không cần cách ly với gia đình. Tuy nhiên, không nên dùng chung những vật dụng có thể dính máu.

Ai có nguy cơ tái nhiễm HCV cao hơn?

Nguy cơ tái nhiễm chủ yếu phụ thuộc vào việc một người có tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây HCV hay không. Các nhóm có nguy cơ cao hơn gồm:

• Người đang tiêm chích ma túy hoặc mới tiêm chích gần đây, đặc biệt khi dùng chung dụng cụ tiêm chích.
• Nam quan hệ tình dục đồng giới, nhất là người sống chung với HIV.
• Người nhiễm đồng thời HIV và HCV.
• Người đang ở trại giam hoặc từng ở trại giam.
• Người phải thực hiện các thủ thuật y tế nhiều lần.

Thuộc nhóm nguy cơ không có nghĩa là chắc chắn sẽ tái nhiễm. Ngược lại, người không thuộc các nhóm điển hình vẫn cần được đánh giá nếu từng tiếp xúc đáng kể với máu có thể chứa HCV. Việc xác định nhóm nguy cơ giúp lựa chọn thời điểm xét nghiệm và điều trị phù hợp, không phải để kỳ thị người bệnh.

Xét nghiệm nào giúp phát hiện HCV khi virus xuất hiện trở lại?

HCV-RNA là xét nghiệm quan trọng vì phát hiện trực tiếp vật liệu di truyền của virus trong máu. Trong khi đó, Anti-HCV phát hiện kháng thể và có thể tiếp tục dương tính trong thời gian dài sau khi người bệnh đã khỏi. Vì vậy, ở người từng nhiễm HCV, không thể chỉ dựa vào Anti-HCV để phát hiện tái nhiễm. CDC và AASLD/IDSA khuyến cáo sử dụng HCV-RNA để phát hiện tái nhiễm ở người vẫn có nguy cơ. Hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc cũng nêu rằng người đã khỏi bệnh không cần làm lại xét nghiệm Anti-HCV.

Xét nghiệm	Cho biết điều gì	Vai trò sau điều trị
Anti-HCV	Cho biết cơ thể từng tiếp xúc với HCV.	Không thể dùng riêng xét nghiệm này để xác định tái phát hoặc tái nhiễm.
HCV-RNA định tính	Cho biết có phát hiện RNA của virus hay không.	Kết quả dương tính cho thấy đang nhiễm HCV.
HCV-RNA định lượng (tải lượng)	Đo lượng virus trong máu.	Dùng để đánh giá SVR12 và kiểm tra khi nghi ngờ virus xuất hiện trở lại.
HCV core antigen	Phát hiện kháng nguyên lõi của virus.	Theo Bộ Y tế, xét nghiệm này có thể thay thế HCV-RNA khi không thể thực hiện xét nghiệm HCV-RNA.

Theo CDC, HCV-RNA có thể phát hiện virus sau khoảng 1–2 tuần kể từ khi phơi nhiễm, trong khi kháng thể thường xuất hiện sau 8–11 tuần ở người chưa từng nhiễm HCV. Vì vậy, nếu mới phơi nhiễm vài ngày, kết quả xét nghiệm âm tính có thể chưa đủ để loại trừ nhiễm HCV. Bác sĩ sẽ hướng dẫn thời điểm xét nghiệm hoặc xét nghiệm lại phù hợp.

Khi xét nghiệm HCV-RNA phát hiện virus, bác sĩ cần đánh giá để xác định hướng điều trị. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lại để xác nhận kết quả và đối chiếu với các kết quả trước đó. Tái nhiễm HCV vẫn có thể điều trị được. Bạn không nên tự mua thuốc DAA vì việc lựa chọn phác đồ phụ thuộc vào tình trạng xơ gan, các chống chỉ định và tương tác thuốc. Nếu từng thất bại điều trị, bạn cần được chuyên gia đánh giá để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Men gan tăng sau SVR12 có đồng nghĩa với tái phát HCV không?

Men gan tăng sau SVR12 chưa đủ để kết luận HCV tái phát. AST và ALT phản ánh tình trạng tổn thương tế bào gan, nhưng không cho biết trực tiếp HCV có còn hiện diện trong cơ thể hay không. Men gan có thể tăng do nhiều nguyên nhân, chẳng hạn gan nhiễm mỡ, uống rượu, sử dụng thuốc kê đơn hoặc không kê đơn, thực phẩm bổ sung hay dược liệu, bệnh đường mật hoặc các dạng viêm gan khác.

Theo phân loại của American College of Gastroenterology (ACG, 2017), mức tăng AST hoặc ALT dưới 2 lần giới hạn trên của mức bình thường (ULN) được xếp vào nhóm tăng sát ngưỡng; tăng từ 2 đến 5 lần là tăng nhẹ, từ 5 đến 15 lần là tăng vừa và trên 15 lần là tăng nặng. Cách phân loại này mô tả mức tăng men gan nói chung, không dùng để chẩn đoán tái phát HCV. ACG cũng khuyến nghị xét nghiệm lại để xác nhận bất thường trước khi tiến hành thăm dò chuyên sâu hơn.

Bộ Y tế và AASLD/IDSA đều xem tình trạng men gan tăng trở lại ở người có nguy cơ tái nhiễm là lý do cần xét nghiệm HCV-RNA. Xét nghiệm này giúp xác định virus có còn hiện diện hay không, nhưng chưa đủ để kết luận người bệnh đã tái phát. Mặt khác, men gan bình thường cũng không loại trừ tái nhiễm. Vì vậy, người vẫn có nguy cơ cần xét nghiệm HCV-RNA theo lịch, ngay cả khi men gan bình thường.

Ví dụ giả định (không phải ca bệnh thật): Một người đã đạt SVR12 đi tái khám và có kết quả ALT tăng nhẹ, nhưng xét nghiệm HCV-RNA không phát hiện virus. Bác sĩ sẽ không kết luận viêm gan C tái phát chỉ dựa vào kết quả men gan mà tìm hiểu các nguyên nhân khác, chẳng hạn thuốc, thực phẩm bổ sung, rượu hoặc gan nhiễm mỡ. Nếu HCV-RNA dương tính, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân khiến HCV xuất hiện trở lại.

Theo dõi sau khi khỏi HCV: cần dựa vào những yếu tố nào?

Lịch theo dõi sau điều trị khác nhau tùy từng người. Hai yếu tố chính quyết định lịch theo dõi là bạn còn nguy cơ nhiễm HCV trở lại hay không và gan có còn tổn thương tiến triển hay không.

Tình huống	Hướng theo dõi được nêu trong hướng dẫn
Vừa kết thúc phác đồ DAA	Xét nghiệm HCV-RNA vào tuần thứ 12 sau điều trị để đánh giá SVR12. Nếu không thể xét nghiệm đúng thời điểm này, người bệnh có thể xét nghiệm trong khoảng từ tuần 12 đến tuần 24 (Bộ Y tế).
Đã đạt SVR12, không xơ gan, men gan bình thường và không còn nguy cơ tiếp xúc với HCV	Theo hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc, nhóm này không cần tiếp tục theo dõi chuyên khoa chỉ vì trước đây từng nhiễm HCV. Tuy nhiên, nếu có bệnh gan khác, người bệnh vẫn cần được đánh giá riêng.
Vẫn có nguy cơ tái nhiễm	Bộ Y tế chỉ định xét nghiệm HCV-RNA sau 6 tháng kể từ khi được xác nhận khỏi bệnh ở người tiếp tục có nguy cơ. AASLD/IDSA khuyến cáo xét nghiệm ít nhất mỗi năm đối với người gần đây có tiêm chích ma túy và nam quan hệ tình dục đồng giới còn hoạt động tình dục. Nếu nguy cơ cao, có thể cần xét nghiệm thường xuyên hơn. Bác sĩ sẽ quyết định tần suất cụ thể.
Có phơi nhiễm mới hoặc men gan tăng trở lại	Xét nghiệm tải lượng HCV để kiểm tra xem virus có xuất hiện trở lại hay không (Bộ Y tế).
Xơ hóa gan tiến triển (từ F3 trở lên)	Theo dõi để phát hiện sớm ung thư gan bằng siêu âm bụng và các chỉ dấu ung thư gan (AFP, AFP-L3 và/hoặc PIVKA-II) mỗi 6 tháng, kể cả sau khi đạt SVR12 (Bộ Y tế).
Xơ gan	Ngoài việc theo dõi ung thư gan, người bệnh cần được theo dõi các biến chứng của xơ gan. Bác sĩ chuyên khoa sẽ quyết định kế hoạch theo dõi, chẳng hạn nội soi dạ dày để phát hiện giãn tĩnh mạch thực quản.

Theo phân loại của Bộ Y tế, F3 là xơ hóa vách (xơ hóa tiến triển), còn F4 là xơ gan. Vì vậy, không phải ai đã khỏi HCV cũng cần xét nghiệm HCV-RNA hằng năm hoặc siêu âm gan mỗi 6 tháng. Nếu chưa rõ mình thuộc nhóm nào, hãy trao đổi với bác sĩ đã điều trị cho bạn.

Cách phòng ngừa tái nhiễm HCV

• Không dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích.
• Chỉ xăm hình, xỏ khuyên, châm cứu hoặc thực hiện thủ thuật y tế tại cơ sở sử dụng dụng cụ vô khuẩn.
• Không dùng chung dao cạo, bấm móng tay, bàn chải đánh răng hoặc máy đo đường huyết.
• Thu gom và xử lý an toàn kim tiêm, vật sắc nhọn cũng như các vật dụng dính máu.
• Nếu có nhiều bạn tình hoặc có nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục, hãy trao đổi với bác sĩ về việc sử dụng bao cao su và các biện pháp giảm nguy cơ lây truyền.
• Tuân thủ lịch xét nghiệm HCV-RNA theo chỉ định nếu vẫn còn nguy cơ tái nhiễm.
• Không tự ý dùng lại thuốc DAA khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Người đang tiêm chích nên được tư vấn và hỗ trợ để tiếp cận các dịch vụ giảm hại, chẳng hạn như chương trình cung cấp bơm kim tiêm sạch hoặc điều trị thay thế chất dạng thuốc phiện. Việc vẫn còn hành vi nguy cơ không phải là lý do để từ chối hoặc trì hoãn điều trị viêm gan C.

Khi nào nên đi khám sớm, khi nào cần cấp cứu?

Nhiễm HCV mới thường không có triệu chứng, vì vậy cảm thấy khỏe không có nghĩa là đã loại trừ tái nhiễm. Người nhiễm HCV có thể mệt mỏi, chán ăn, vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu và cũng có thể gặp trong nhiều bệnh khác. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào triệu chứng để kết luận HCV tái phát hay tái nhiễm.

Nên đi khám sớm khi

• HCV-RNA dương tính hoặc xét nghiệm phát hiện virus trở lại.
• Bạn có thể đã phơi nhiễm với HCV qua đường máu, chẳng hạn dùng chung kim tiêm hoặc thực hiện thủ thuật bằng dụng cụ không vô khuẩn. Hãy hỏi cơ sở y tế về thời điểm và loại xét nghiệm phù hợp, đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng.
• Men gan tăng trở lại.
• Da hoặc mắt bắt đầu vàng, hoặc tình trạng vàng da, vàng mắt nặng lên.
• Bụng to nhanh hoặc phù chân.
• Đau bụng kéo dài.
• Mệt mỏi nhiều, kèm chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Cần cấp cứu ngay khi

• Nôn ra máu hoặc dịch nôn có màu như bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen như hắc ín.
• Lú lẫn, buồn ngủ bất thường hoặc xuất hiện thay đổi ý thức mới.
• Nếu bạn bị xơ gan hoặc có cổ trướng, hãy đi cấp cứu khi bụng trướng tăng lên kèm sốt hoặc xuất hiện cơn đau bụng mới.

Những dấu hiệu này không đặc hiệu cho tái nhiễm HCV mà có thể cảnh báo biến chứng nghiêm trọng của bệnh gan. Đừng chờ kết quả HCV-RNA mới tìm kiếm trợ giúp y tế. Bài viết này không thay thế việc thăm khám cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

Anti-HCV vẫn dương tính sau điều trị có nghĩa là HCV đã tái phát không?

Không. Anti-HCV thường vẫn dương tính trong thời gian dài sau khi khỏi bệnh. Để xác định HCV có còn hiện diện trong cơ thể hay không, cần xét nghiệm HCV-RNA.

Không có triệu chứng thì có cần xét nghiệm lại không?

Nếu vẫn có nguy cơ nhiễm HCV trở lại hoặc vừa phơi nhiễm, bạn cần xét nghiệm theo lịch bác sĩ hướng dẫn vì nhiễm HCV mới thường không gây triệu chứng. Nếu đã đạt SVR12, không bị xơ gan, men gan bình thường và không còn nguy cơ phơi nhiễm, người bệnh thường không cần tiếp tục theo dõi HCV chỉ vì trước đây từng nhiễm bệnh, theo hướng dẫn điều trị viêm gan C tại Úc.

HCV-RNA dương tính sau SVR12 có phải dùng lại thuốc ngay không?

Không nên tự dùng lại thuốc. Bác sĩ cần xác nhận kết quả và đánh giá nguyên nhân khiến HCV xuất hiện trở lại, chẳng hạn tái nhiễm, tái phát muộn hoặc thất bại điều trị trước đó, rồi mới lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Tái nhiễm HCV vẫn có thể điều trị được.

Đã khỏi viêm gan C có cần siêu âm gan định kỳ không?

Điều này phụ thuộc vào mức độ xơ hóa gan. Theo Bộ Y tế, người bị xơ hóa gan tiến triển từ F3 trở lên cần siêu âm bụng và xét nghiệm các chỉ dấu ung thư gan mỗi 6 tháng, kể cả sau khi đạt SVR12.

Kết luận

Điều quan trọng sau khi điều trị là tiếp tục phòng tránh phơi nhiễm và biết khi nào cần kiểm tra lại, chứ không mặc định rằng HCV chắc chắn sẽ quay lại hoặc sẽ không bao giờ quay lại. Nếu có phơi nhiễm mới hoặc kết quả xét nghiệm bất thường, hãy trao đổi với bác sĩ về việc xét nghiệm HCV-RNA và lịch theo dõi phù hợp. Đừng tự kết luận dựa trên triệu chứng, men gan hay Anti-HCV, và không tự dùng lại thuốc DAA khi chưa được bác sĩ đánh giá.