Bạn có biết COVID-19 không chỉ ảnh hưởng đến phổi mà còn gây tổn thương gan âm thầm? Nhiều người sau khi khỏi bệnh vẫn gặp phải các vấn đề về gan, đặc biệt với những ai có tiền sử viêm gan B, gan nhiễm mỡ hay xơ gan. Tại Phòng khám chuyên khoa – Công ty CP Bệnh Viện Gan Tâm Đức, chúng tôi thấy rõ sự liên quan này và muốn giúp bạn hiểu sâu hơn về ảnh hưởng nguy hiểm này.
1. COVID-19 ảnh hưởng đến gan như thế nào?
COVID-19 không chỉ là một bệnh lý hô hấp mà còn âm thầm gây tổn thương gan, khiến gan suy yếu qua nhiều cơ chế khác nhau, kéo dài cả sau khi khỏi bệnh.
– COVID-19 không chỉ ảnh hưởng đến phổi – gan cũng chịu tổn thương nghiêm trọng
Dù được biết đến là virus gây bệnh hô hấp, nhưng thực tế, SARS-CoV-2 có thể làm tổn thương nhiều cơ quan, trong đó gan là một trong những “nạn nhân” dễ bị bỏ qua. Đối với những người đang sống chung với viêm gan B, gan nhiễm mỡ hoặc xơ gan, việc nhiễm COVID-19 có thể là chất xúc tác khiến bệnh gan tiến triển nặng, thậm chí dẫn đến suy gan nguy hiểm tính mạng.
– Virus SARS-CoV-2 có thể tấn công trực tiếp vào gan
Bạn có biết virus SARS-CoV-2 không chỉ cư trú ở đường hô hấp mà còn xâm nhập trực tiếp vào tế bào gan? Virus này gắn vào thụ thể ACE2 – vốn xuất hiện nhiều ở tế bào biểu mô đường mật và một phần ở tế bào gan – rồi nhân lên và phá hủy cấu trúc tế bào, gây viêm gan cấp.
Theo nghiên cứu đăng trên Hepatology (Fan Z. et al., 2020), trên 60% bệnh nhân COVID-19 nhập viện có biểu hiện tăng men gan như AST, ALT – một dấu hiệu rõ ràng của tổn thương tế bào gan. Ngoài ra, các nghiên cứu khác còn cho thấy mức độ tăng men gan tỉ lệ thuận với mức độ nặng của bệnh COVID-19 (Zhang C. et al., 2020), cho thấy gan là một trong những cơ quan bị ảnh hưởng sớm khi virus lan rộng toàn thân.
– Cơn bão miễn dịch khiến gan “gánh chịu” tổn thương nặng nề hơn
Không dừng lại ở tổn thương trực tiếp, gan còn bị ảnh hưởng bởi cơn bão cytokine – phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể với virus. Khi hàng loạt chất gây viêm như IL-6, TNF-α được giải phóng ồ ạt, chúng không chỉ gây viêm diện rộng mà còn khiến gan – vốn đã tổn thương – phải hoạt động quá tải.
Theo Lancet Gastroenterology & Hepatology (Zhang C. et al., 2020), trong cơn bão cytokine, gan không còn đủ khả năng để điều hòa miễn dịch và giải độc – nhất là với người có nền gan yếu do viêm hay xơ hóa. Hậu quả là chức năng gan suy sụp rất nhanh, đặc biệt ở bệnh nhân xơ gan tiến triển hoặc viêm gan B chưa kiểm soát tốt.
– Gan còn bị ảnh hưởng bởi thiếu oxy, nhiễm trùng và thuốc điều trị
Ngoài hai cơ chế chính, gan còn có thể bị tổn thương gián tiếp bởi nhiều yếu tố khác trong quá trình điều trị COVID-19:
✅ Thiếu oxy trong các ca COVID-19 nặng làm giảm máu nuôi gan, gây hoại tử tế bào, nhất là ở vùng trung tâm tiểu thùy – nơi rất dễ tổn thương (Wu J. et al., 2021).
✅ Nhiễm trùng huyết (sepsis) làm rối loạn chuyển hóa và khiến gan mất khả năng giải độc.
✅ Thuốc điều trị như paracetamol, remdesivir, kháng sinh hoặc corticosteroids nếu dùng kéo dài hoặc liều cao cũng có thể gây độc cho gan – đặc biệt là ở những người đã có tổn thương gan từ trước.
– Thực tế ghi nhận tại Bệnh Viện Gan Tâm Đức
Tại Phòng khám chuyên khoa – Công ty CP Bệnh Viện Gan Tâm Đức, chúng tôi ghi nhận không ít trường hợp bệnh nhân từng mắc viêm gan B hoặc gan nhiễm mỡ, sau khi khỏi COVID-19 vẫn gặp tình trạng tăng men gan kéo dài, thậm chí một số ca tái kích hoạt viêm gan B dù trước đó ổn định.
Quan sát này hoàn toàn phù hợp với cảnh báo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều trung tâm y khoa hàng đầu, cho thấy: ảnh hưởng của COVID-19 lên gan có thể kéo dài, âm thầm và dễ bị bỏ qua (WHO Guidelines, 2023). Vì vậy, theo dõi chức năng gan sau COVID-19 là bước chăm sóc sức khỏe không thể thiếu – nhất là với những người có tiền sử bệnh gan.
2. Các dấu hiệu nhận biết tổn thương gan ở bệnh nhân COVID-19
Bạn có biết rằng tổn thương gan do COVID-19 thường diễn ra một cách âm thầm và dễ bị bỏ qua? Ban đầu, những biểu hiện rất nhẹ như đau nhức ở vùng hạ sườn phải, mệt mỏi kéo dài, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân thường khiến nhiều người chủ quan. Trong một số trường hợp, gan có thể to lên và dễ dàng sờ thấy dưới bờ sườn. Theo nghiên cứu, khoảng 30-60% bệnh nhân COVID-19 có men gan tăng, đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tế bào gan đã bị tổn thương.
– Dấu hiệu bên ngoài có thể nhận thấy: da vàng, sạm da và nước tiểu sẫm màu
Bạn có để ý rằng khi gan bị tổn thương, màu sắc da và nước tiểu cũng thay đổi? Vàng da, vàng mắt hay sạm da không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn báo hiệu gan đang chịu áp lực lớn. Sạm da thường bị bỏ qua nhưng thực ra đây là kết quả của rối loạn hormone melanin, estrogen, và sự tích tụ sắt trong máu khi gan suy giảm chức năng. Ngoài ra, nước tiểu sẫm màu cũng phản ánh tình trạng gan không đào thải độc tố hiệu quả. Những dấu hiệu này đặc biệt quan trọng, nhất là với những người đã từng mắc COVID-19, và cần được theo dõi sát sao.
– Men gan tăng và rối loạn đông máu: dấu hiệu thầm lặng nhưng nguy hiểm
Bạn có biết rằng xét nghiệm men gan tăng như AST và ALT chính là bằng chứng tế bào gan đang bị tổn thương? COVID-19 không chỉ ảnh hưởng đến phổi mà còn có thể gây ra tình trạng rối loạn đông máu, hình thành các cục máu đông nhỏ trong mạch gan. Điều này làm suy giảm chức năng gan một cách âm thầm, kéo dài và có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời. Vì vậy, việc kiểm tra men gan và xét nghiệm đông máu định kỳ là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe gan của bạn.
– Tác động lâu dài của COVID-19 lên gan: một thực tế bạn không thể bỏ qua
Nhiều người nghĩ rằng khi triệu chứng hô hấp ổn định, gan cũng sẽ trở lại bình thường. Nhưng thực tế, COVID-19 có thể để lại tổn thương gan kéo dài, không chỉ trong giai đoạn cấp tính mà còn phát triển thành các biến chứng mạn tính. Một số dấu hiệu như tăng sắc tố da hay huyết khối tĩnh mạch cửa trong gan chính là lời cảnh báo gan đang chịu tổn thương nghiêm trọng. Vì thế, dù bạn đã khỏi COVID-19, việc theo dõi chức năng gan thường xuyên vẫn là điều vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe được phục hồi toàn diện.
» Có thể bạn quan tâm:
3. Khi nào người bệnh gan mắc COVID-19 cần đi khám ngay hoặc nhập viện?
COVID-19 có thể diễn tiến âm thầm nhưng nguy hiểm, nhất là với người đang có bệnh gan mạn tính. Vậy khi nào nên đi khám gấp? Dưới đây là những dấu hiệu không thể chủ quan, bởi nếu phát hiện muộn, hệ quả có thể nghiêm trọng.
– Khó thở, hụt hơi khi vận động
Cảm giác thở dốc, hụt hơi, hoặc nhịp thở tăng trên 20 lần/phút, đặc biệt khi chỉ vừa đi lại nhẹ, là dấu hiệu hệ hô hấp đã bị ảnh hưởng. Với người bệnh gan, tình trạng này có thể làm suy giảm cung cấp oxy đến gan – khiến gan càng dễ tổn thương.
– SpO₂ ≤ 90% – cảnh báo cần cấp cứu
Nếu chỉ số SpO₂ giảm ≤ 90% khi thở khí trời, bạn cần đi cấp cứu ngay. Đây là dấu hiệu phổi đang suy yếu nghiêm trọng, dễ kéo theo thiếu oxy mô gan, làm nặng thêm tình trạng viêm gan, đặc biệt ở người có sẵn gan nhiễm mỡ, xơ gan.
– Tím môi, da tái, rối loạn ý thức
Các biểu hiện như môi tím, da nhợt nhạt, nặng ngực, lú lẫn, mất ý thức tạm thời là triệu chứng của suy tuần hoàn và có thể báo hiệu tổn thương gan cấp hoặc não gan. Những thay đổi này tuyệt đối không nên tự theo dõi tại nhà.
– Triệu chứng thần kinh bất thường
Nếu thấy khó nói, loạn ngôn, yếu một bên tay chân, thay đổi cảm xúc mạnh, đó có thể là dấu hiệu của não gan (hepatic encephalopathy) – tình trạng nguy hiểm do gan mất khả năng thải độc. Cần khám ngay, đặc biệt với người có viêm gan B hoặc xơ gan.
– Vàng da, cổ trướng, chảy máu bất thường
Đây là dấu hiệu mất bù gan – tức gan không còn đảm nhiệm được chức năng cơ bản. Khi bị COVID-19, gan yếu sẽ càng dễ suy sụp nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
– Mệt mỏi, đau đầu, ngủ không ngon – hậu COVID-19 kéo dài
Các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài sau gắng sức, đau đầu, khó ngủ, đau cơ khớp lặp đi lặp lại có thể là biểu hiện của hội chứng hậu COVID-19. Với người bệnh gan, điều này tiềm ẩn nguy cơ khiến chức năng gan tiếp tục suy giảm âm thầm.
4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
❓ COVID-19 có ảnh hưởng đến gan không?
Có. Virus không chỉ tấn công phổi mà còn gây viêm gan, tăng men gan và làm suy giảm chức năng gan, nhất là ở người có bệnh gan sẵn có. Sau khi khỏi bệnh, gan vẫn cần được theo dõi sát.
❓ Tại sao khỏi COVID-19 rồi mà men gan vẫn tăng?
Do tổn thương từ virus, thuốc điều trị, thiếu oxy hoặc phản ứng miễn dịch vẫn tiếp diễn âm thầm. Men gan tăng kéo dài là tín hiệu cần kiểm tra lại sức khỏe gan sớm.
❓ Làm sao nhận biết gan bị tổn thương sau COVID-19?
Các dấu hiệu thường bị bỏ qua: mệt mỏi, sạm da, nước tiểu sẫm, đau hạ sườn phải… Đây có thể là “lời kêu cứu” từ gan. Đừng chủ quan nếu từng nhiễm COVID-19.
❓ Người có bệnh gan nên lo gì nếu mắc COVID-19?
COVID-19 dễ làm gan yếu trở nên suy sụp, dẫn đến suy gan hoặc biến chứng nguy hiểm. Nếu bạn có viêm gan B, xơ gan, gan nhiễm mỡ… hãy theo dõi sát và chủ động khám khi có dấu hiệu bất thường.
❓ Khi nào cần đi khám gan sau khi khỏi COVID-19?
Ngay khi có các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi, chán ăn, nước tiểu sẫm… hoặc chỉ đơn giản là bạn từng mắc COVID-19 và có bệnh gan nền. Đừng đợi đến khi triệu chứng rõ ràng mới đi khám.
5. Lời kết
Dù đã khỏi COVID-19, người bệnh gan vẫn không nên chủ quan. Những tổn thương âm thầm ở gan có thể tiếp tục tiến triển mà bạn không hay biết. Tại Phòng khám chuyên khoa – Công ty CP Bệnh Viện Gan Tâm Đức, chúng tôi từng tiếp nhận không ít trường hợp men gan tăng kéo dài hoặc viêm gan B tái kích hoạt sau khi người bệnh tưởng chừng đã hồi phục hoàn toàn.
Nếu bạn đang sống chung với bệnh gan, hãy chủ động kiểm tra sức khỏe sau 4 tuần khỏi bệnh. Đôi khi, chỉ một lần thăm khám định kỳ đúng lúc có thể giúp bạn phòng tránh được những biến chứng nguy hiểm về sau. Nếu bạn còn thắc mắc gì hoặc cần đặt lịch khám, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ tốt nhất.
» Nguồn tham khảo:
- Zhang, C. et al. (2020). “Liver injury in COVID-19: management and challenges.” Lancet Gastroenterol Hepatol.
- Fan Z. et al. (2020). “Clinical Features of COVID-19-Related Liver Damage.” Clin Gastroenterol Hepatol.
- Wu J. et al. (2021). “COVID-19 and liver dysfunction: Epidemiology, pathogenesis and potential therapy.” Front Med (Lausanne).
- Đặc điểm biến chủng NB.1.8.1 của SARS-CoV-2 lưu hành tại TP.HCM – Báo Vĩnh Long
- Dấu hiệu nhận biết người nhiễm COVID-19 đang trở nặng – AIH Hospital
- Bộ Y tế thông tin về tình hình dịch COVID-19 – HCDC
#️ Hashtag: #gantamduc #ykhoatamduc #phongkhamgan #phongkhamchuyengan #covid19 #viemganB #ganNhiemMo #suygan #haucovid #benhganman #baovegan
